Top Social Icons

Menu Right

Left Sidebar
Left Sidebar
Featured News
Right Sidebar
Right Sidebar

Η κατηγορια που επιλεξατε...

8 Μαΐ 2017


Συνέντευξη - έκπληξη του αμερικανού πρέσβη Τζέφρι Πάιατ - «Ο Πρωθυπουργός έχει πλέον την ευκαιρία να διαμορφώσε ένα νέο αφήγημα για να πλεύσει η Ελλάδα σε πιο ήρεμα νερά» - Τι ζητεί για τη βάση της Σούδας - Τι λέει για Τουρκία - Βαλκάνια

Γράφει ο Αθανασόπουλος Αλ. Άγγελος

«Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι από την είδηση για τη συμφωνία της ελληνικής κυβέρνησης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Είμαι αισιόδοξος ότι τώρα θα δούμε ταχεία πρόοδο προς το Eurogroup της 22ας Μαΐου που θα εγκρίνει την εκταμίευση της επόμενης δόσης» λέει ο αμερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ.

Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα έχει μπροστά της την ευκαιρία να αλλάξει το αφήγημα της κρίσης σε αφήγημα ευκαιρίας μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης, εκτιμά ο Τζέφρι Πάιατ. Ο αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα, μιλώντας στο «Βήμα», εμφανίζεται έτοιμος για δυναμικές πρωτοβουλίες στους πυλώνες της διμερούς αμυντικής συνεργασίας και της προσέλκυσαης επενδύσεων στην Ελλάδα. Λέει δημοσίως ότι η Ουάσιγκτον βλέπει θετικά την επέκταση της αμυντικής συμφωνίας για τη βάση της Σούδας, αναγνωρίζει τη σημασία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στη Μεσόγειο και εμφανίζεται έτοιμη να συνδράμει με στρατιωτικό υλικό. Παράλληλα, ο ίδιος θα μεταβεί σύντομα στις ΗΠΑ για να διερευνήσει και να προωθήσει το επενδυτικό ενδιαφέρον. Σε σχέση με την Τουρκία, ο κ. Πάιατ είναι προσεκτικός και αναγνωρίζει την ψύχραιμη στάση της Αθήνας απέναντι στη γειτονική χώρα - χωρίς να παραγνωρίζει το ιστορικό βάρος των σχέσεων. Τέλος, θεωρεί ότι οι σχέσεις ΗΠΑ - Ευρώπης επιστρέφουν σταδιακά σε μια ισορροπία μετά την αρχική δύσκολη περίοδο της κυβέρνησης Τραμπ.

Από την πρώτη επίσημη ομιλία σας αναφερθήκατε στη σημασία της Σούδας. Για πρώτη φορά σε αυτό το θέμα η αμερικανική υποστήριξη γίνεται τόσο δημόσια. Θα μας πείτε γιατί;
«Πιστεύω πολύ στη σημασία της γεωγραφίας στις διεθνείς σχέσεις. Η γεωγραφία παραμένει, παρά την παγκοσμιοποίηση, αποφασιστικός παράγοντας. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό για την Ευρώπη και την Ευρασία. Η Ελλάδα καταλαμβάνει μια σημαντικότατη γεωγραφική θέση. Υπήρξε για αιώνες η πύλη προς την Ευρώπη, μια πύλη που συνέδεε την Ευρώπη με την ευρασιατική μάζα. Σε ό,τι αφορά ζητήματα άμεσης σημασίας, πάντα σκέπτομαι με βάση τρεις διαφορετικούς κύκλους. Ο πρώτος είναι οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικότερα στη Συρία, όπου η Ελλάδα μάς βοηθά να διαχειριστούμε τις προκλήσεις που προέρχονται από αυτή την κατεύθυνση. Ο δεύτερος κύκλος αφορά την κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς επίσης στα Δυτικά Βαλκάνια και το ρωσικό πρόβλημα που σχετίζεται με αυτές τις περιοχές. Ο δε τρίτος κύκλος έχει σχέση με τη Νότια Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική. Είναι σημαντικός για την πρόκληση της μετανάστευσης και θα καταστεί σημαντικότερος αφού επικρατήσουμε στρατιωτικά του ISIS. Η Ελλάδα βρίσκεται στο κέντρο αυτής της στρατηγικά σημαντικής γεωγραφίας και συνιστά για εμένα το επιχείρημα για την οικοδόμηση μιας ισχυρής συνεργασίας σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Η συμμαχία μας είναι πολύ ισχυρή και σε λίγο καιρό θα γιορτάσουμε 70 χρόνια της αμυντικής μας συνεργασίας. Η σημασία του Νότου και η έμφαση του ΝΑΤΟ σε αυτόν είναι κάτι νέο. Αντανακλά τις εξελίξεις στις τρεις σφαίρες επιρροής που περιέγραψα. Το σημαντικό για εμένα είναι ότι, πέραν της γεωγραφίας, οι χώρες μας έχουν συγκλίνοντα συμφέροντα για σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, για τη θαλάσσια ασφάλεια, για την παράνομη μετανάστευση, για την καταπολέμηση των δικτύων λαθρεμπορίας. Δεν ξέρω τι συνέβαινε στο παρελθόν, αλλά για το πού βρισκόμαστε σήμερα υπάρχει μια ξεκάθαρη ευκαιρία από όσα συζητώ στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας και γενικότερα στην κυβέρνηση. Η επιθυμία είναι να σκεφτούμε πιο φιλόδοξα για το πώς θα συνεργαστούμε στο μέλλον - κυρίως στον τομέα της ασφάλειας. Κοιτώντας 5-10 χρόνια μπροστά, η Ελλάδα θα παραμένει ένα ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ και μία δημοκρατία. Στον περίγυρο της Ελλάδος πολλά πράγματα θα είναι λιγότερο προβλέψιμα. Και το επιχείρημα της ενίσχυσης της επένδυσης που έχουμε κάνει εδώ τα τελευταία 70 χρόνια είναι ισχυρό».

Μιλήσατε για φιλόδοξα σχέδια. Ποια θα μπορούσαν να είναι τα πρακτικά βήματα στην αμυντική συνεργασία; Σας ενδιαφέρει η πολυετής επέκταση χρήσης της βάσης της Σούδας;
«Κατά την πρόσφατη επιτυχημένη επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον, ο κ. Καμμένος μίλησε δημόσια για την πρόθεση της κυβέρνησης να επεκτείνει για περισσότερα από ένα έτη τη συμφωνία για τις δραστηριότητές μας στη Σούδα. Θα το καλωσορίζαμε αυτό. Θα διευκόλυνε τον σχεδιασμό, αλλά και τη χρηματοδότηση, καθώς έχουμε κάνει αξιοσημείωτες επενδύσεις εκεί. Εκτιμούμε πολύ όσα προσφέρει η Σούδα από την άποψη του ελλιμενισμού αεροπλανοφόρων και αεροσκαφών, επειγουσών προσγειώσεων ή αποστολών ρουτίνας για ανεφοδιασμό. Θα έδινα επίσης έμφαση, έπειτα από όσα έχω συζητήσει με τον Α/ΓΕΕΘΑ ναύαρχο Αποστολάκη, στο ενδιαφέρον του Πολεμικού Ναυτικού να αναπτύξει μια ισχυρότερη και εμφανέστερη παρουσία στο Νότιο Αιγαίο. Η ανάπτυξη όμως ελληνικών πλοίων που θα υπηρετήσει τα κοινά μας συμφέροντα στην αστυνόμευση της περιοχής θα απαιτήσει κάποιου είδους υποστήριξη. Σε σχέση με τη στρατιωτική βοήθεια, καθώς η Ελλάδα είναι μέλος της ΕΕ και της ευρωζώνης, υπάρχουν ορισμένα όρια στο επίπεδο της συνδρομής που μπορούμε να παρέχουμε. Ανεξαρτήτως αυτού όμως, ενδιαφερόμαστε η Ελλάδα να μπορεί να συντηρήσει αξιόμαχες Ενοπλες Δυνάμεις διότι είναι και προς το δικό μας συμφέρον. Εγώ και η ομάδα μου εργαζόμαστε σκληρά να εντοπίσουμε πρόσθετες ευκαιρίες για μεταφορά πλεονάζοντος στρατιωτικού υλικού. Πρόσφατα έφθασαν ελικόπτερα Chinook, έχουμε ήδη ξεκινήσει ένα πρόγραμμα για μεταφορά ελικοπτέρων Kiowa, είμαστε ενθουσιασμένοι με την πρόοδο του εκσυγχρονισμού των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας Ρ-3. Δεν το βλέπουμε ως συναλλαγή, αλλά ως προώθηση κοινών συμφερόντων».

Τι εννοείτε όταν αναφέρεστε σε ένα περιβάλλον μη προβλεψιμότητας; Συμπεριλαμβάνετε σε αυτό την Τουρκία;
«Βρέθηκα πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη και είχα μεταξύ άλλων την ευκαιρία να συνομιλήσω με τους ομολόγους μου στην Αγκυρα και στη Λευκωσία, Τζον Μπας και Κάθριν Ντόχερτι αντιστοίχως. Αυτό που είπα στον κ. Μπας είναι ότι έχω εντυπωσιαστεί από τις συζητήσεις μου με υψηλόβαθμους έλληνες αξιωματούχους μετά το τουρκικό δημοψήφισμα, για την έμφαση που δίνουν στο να παραμείνει η Τουρκία αγκυροβολημένη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τα αμερικανικά και ελληνικά συμφέροντα συγκλίνουν στο ζήτημα αυτό. Θέλουμε μια Τουρκία δημοκρατική, που θα σέβεται τα ευρωπαϊκά κριτήρια διακυβέρνησης και θα είναι σταθερή. Ενθαρρύνουμε να παραμείνουν ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας Αθήνας - Αγκυρας. Εχουμε μια πολύπλοκη διμερή ατζέντα με την Τουρκία, ιδιαίτερα στη Συρία. Επίσης, συνομιλώντας με τούρκους και ισραηλινούς αξιωματούχους, υπάρχει ήδη στενή οικονομική συνεργασία που μπορεί να αναπτυχθεί».

Υπήρξε μεγάλη συζήτηση στην Ελλάδα μετά την εκλογή Τραμπ σχετικά με το αν οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να στηρίζουν τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα. Τι πιστεύετε;
«Το συμφέρον των ΗΠΑ είναι να δουν την Ελλάδα, μια σύμμαχο χώρα στο ΝΑΤΟ και μέλος της ευρωζώνης, να βγαίνει από τον επταετή κύκλο οικονομικής κρίσης και να πορεύεται σε έναν δρόμο βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτή είναι θέση αρχής. Πρόκειται για διαρκές αμερικανικό συμφέρον. Από αυτή την οπτική, είμαστε πολύ ικανοποιημένοι από την είδηση για τη συμφωνία της ελληνικής κυβέρνησης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Είμαι αισιόδοξος ότι τώρα θα δούμε ταχεία πρόοδο προς το Eurogroup της 22ας Μαΐου που θα εγκρίνει την εκταμίευση της επόμενης δόσης. Σε σχέση με την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ επί της ελληνικής οικονομικής κατάστασης, δεν έχω να προσθέσω κάτι σε όσα πρόσφατα είπε ο ίδιος ο πρόεδρος».

Πώς βλέπετε το μέλλον της χώρας, ιδιαίτερα μετά την ολοκλήρωση της τρέχουσας αξιολόγησης;
«Πιστεύω ότι ο πρωθυπουργός Τσίπρας έχει πλέον μια ευκαιρία να διαμορφώσει ένα νέο αφήγημα. Επί χρόνια πολλοί ανησυχούσαν για το Grexit και αν η Ελλάδα θα τα καταφέρει μέχρι την επόμενη δόση. Υποθέτοντας ότι η διαδικασία θα προχωρήσει και η επόμενη εκταμίευση πραγματοποιηθεί, η Ελλάδα θα πλεύσει σε ήρεμα νερά για περίπου δύο χρόνια. Θα είναι μια περίοδος οικονομικής και χρηματοδοτικής προβλεψιμότητας και μια ευκαιρία για την κυβέρνηση να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία. Τον Ιούνιο θα μεταβώ στη Νέα Υόρκη και στην Ουάσιγκτον με τον υπουργό Οικονομίας Δημήτρη Παπαδημητρίου. Προσβλέπω να περιγράψω τις ευκαιρίες που βλέπω για διευρυμένες εμπορικές σχέσεις και επενδύσεις στην Ελλάδα. Το ταξίδι αυτό έχει επίσης ως σκοπό να καταδείξει την υποστήριξή μας για την Ελλάδα και τον ελληνικό λαό ώστε να βγει από τον συνεχή κύκλο κρίσης. Το βάρος και η ευθύνη όμως ανήκουν στον Πρωθυπουργό, ώστε να αδράξει την ευκαιρία να αλλάξει το αφήγημα, να υπάρξει κινητικότητα σε ορισμένες από τις αποκρατικοποιήσεις-κλειδιά, όπως στην ενέργεια και στο Ελληνικό. Υπάρχουν ορισμένοι άνθρωποι στο πολιτικό σύστημα που απλά θέλουν να πουν "όχι". Δεν ενδιαφέρονται να δουν την Ελλάδα να προχωράει μπροστά επειδή είναι άβολο για αυτούς από ιδεολογικής απόψεως ή λόγω προσωπικών οικονομικών συμφερόντων. Προσωπικά θα κάνω ό,τι μπορώ για να υπογραμμίσω το πολιτικό συμφέρον των ΗΠΑ ώστε η μεταρρυθμιστική διαδικασία να παράγει τα οφέλη που ελπίζουμε».

«Η σχέση ΗΠΑ - ΕΕ είναι η σημαντικότερη και θα βρεθούν λύσεις»

Υπάρχει μια ρωσική ατζέντα στα Βαλκάνια. Μετά την εκλογή του προέδρου Τραμπ, πολλοί αισθάνθηκαν άβολα στην Ευρώπη λόγω των θέσεών του για το ΝΑΤΟ, το εμπόριο κ.ά. Ποιο μέλλον βλέπετε για τις διατλαντικές σχέσεις;
«Επειτα από μια περίοδο αγωνίας κατά τη διάρκεια της μετάβασης, υπήρξαν πολύ σαφή μηνύματα από την κυβέρνηση Τραμπ προς την Ευρώπη χάρη στα ταξίδια του υπουργού Αμυνας Μάτις και του αντιπροέδρου Πενς και στην ομιλία του υπουργού Εξωτερικών Τίλερσον. Επίσης, ο πρόεδρος Τραμπ θα επισκεφθεί τις Βρυξέλλες σε περίπου δύο εβδομάδες. Κατά μία έννοια "έχουμε επιστρέψει στη δουλειά" με ξεκάθαρη τη θέση ότι οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για την ισχύ και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών θεσμών. Σε ό,τι αφορά το μέλλον, υπάρχουν ορισμένα εμπορικά θέματα που πρέπει να τακτοποιήσουμε. Η οικονομική και εμπορική σχέση ΗΠΑ - ΕΕ είναι η σημαντικότερη στον κόσμο και είμαι πεπεισμένος ότι θα βρεθούν λύσεις. Στο στρατηγικό επίπεδο, το απλό γεγονός είναι ότι η Ευρώπη είναι το πρώτο μέρος στο οποίο προσφεύγουν οι ΗΠΑ σε περιόδους κρίσης ή προβλημάτων. Δεν βλέπω να αλλάζει αυτό. Πιστεύω ότι η διατλαντική σχέση πατάει σε στέρεο έδαφος».

Βλέποντας όσα συμβαίνουν στα Βαλκάνια και συγκεκριμένα στην πΓΔΜ, θα λέγατε ότι υπάρχει κάποιου είδους ρωσική ανάμειξη;
«Πολύ σημαντική ερώτηση. Πιστεύω ότι υπάρχει μια ρωσική ατζέντα στα Βαλκάνια. Δείτε τη ρωσική δραστηριότητα στο Μαυροβούνιο με τη Μόσχα να είναι ο "συγγραφέας" μιας απόπειρας πραξικοπήματος εναντίον μιας εκλεγμένης κυβέρνησης με σκοπό να εκτροχιαστεί η απόφασή της για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Αυτή είναι μια περιοχή στην οποία η Ελλάδα παίζει ήδη έναν σημαντικό ρόλο, που μπορεί όμως να γίνει σημαντικότερος. Η Ελλάδα είναι ένα ισχυρό παράδειγμα για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων επειδή δείχνει πρώτα από όλα την έλξη του ευρωπαϊκού μοντέλου, τη σημασία των μεταρρυθμίσεων, τη δύναμη των ευρωπαϊκών θεσμών της. Θα ήλπιζα οι ΗΠΑ να συνεχίσουν να είναι παρούσες στην περιοχή. Συνεργαζόμαστε με την ελληνική κυβέρνηση για να συγχρονίσουμε τις προσεγγίσεις μας, ενώ την Πέμπτη και την Παρασκευή, 4-5 Μαΐου, επρόκειτο να έλθει στην Ελλάδα ο ομόλογός του Τζόναθαν Κόεν. Για τις χώρες σε μετάβαση, η εμπειρία μου από την Ουκρανία είναι ότι όταν μια κοινωνία επιλέξει έναν δρόμο, αυτός δύσκολα μπορεί να αλλάξει. Το έργο οικοδόμησης μιας ευρωπαϊκής κοινωνίας μπορεί να πάρει δεκαετίες και οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων θα το βρουν. Χρειάζονται διπλωματική, τεχνική ή και οικονομική υποστήριξη, όπως αυτή που έχει προσφέρει η Ελλάδα μέσω των εμπορικών δεσμών, αλλά και ειδικότερα της ενέργειας».

Η Αθήνα, η Αγκυρα, το «ιστορικό βάρος» και οι επενδύσεις

Λογική αμοιβαίου οφέλους στην Ανατολική Μεσόγειο. Πόσο σημαντικές είναι για τις ΗΠΑ οι τριγωνικές συνεργασίες Ελλάδος - Κύπρου - Ισραήλ και Ελλάδος - Κύπρου - Αιγύπτου;
«Καλωσορίζουμε τη συμμετοχή της Ελλάδος σε αυτές τις συνεργασίες. Εχουν διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά και το πιο ενδιαφέρον για εμένα είναι η "διαγώνιος" Ελλάδος - Ισραήλ. Υπάρχει η ενέργεια. Υπάρχει η άμυνα, όπως απέδειξε η συμμετοχή ισραηλινών F-16 στην πρόσφατη άσκηση Ηνίοχος. Υπάρχει η πλευρά της συνεργασίας στους τομείς της οικονομίας και της καινοτομίας. Υπάρχει, τέλος, το ζήτημα των αξιών. Οι ΗΠΑ, η Ελλάδα και το Ισραήλ είναι ισχυρές δημοκρατίες με ισχυρούς θεσμούς και αυτό βοηθά στις πολιτικές αποφάσεις στην Ουάσιγκτον. Σχετικά με την Αίγυπτο, έχουμε απλώς "ξύσει την επιφάνεια". Υπάρχει μεγάλη εκτίμηση στην Ουάσιγκτον για τη στρατιωτική σχέση Αθήνας - Καΐρου. Η Κύπρος είναι επίσης γεωγραφικά σημαντική. Μας ενδιαφέρει να αναπτύξουμε τις σχέσεις των χωρών της περιοχής σε μια λογική αμοιβαίου οφέλους. Ενα από τα θέματα που μου κάνουν εντύπωση στην ενέργεια είναι ότι η συνεργασία Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ, Τουρκίας δεν μπορεί παρά να είναι αμοιβαία επωφελής».

Δεν σας φαίνεται όμως ότι η Αγκυρα θέλει να χαλάσει την προοπτική συνεργασίας;
«Πιστεύω ότι αυτό οφείλεται στην περιπλοκή των σχέσεων Αθήνας - Αγκυρας. Είναι για εμένα πολύ σημαντικό ότι υπάρχουν ξεκάθαρα μηνύματα από το Μέγαρο Μαξίμου αλλά και το υπουργείο Εξωτερικών, όπου έχει καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια να διατηρηθούν τα κανάλια επικοινωνίας ανοιχτά και να υπάρξει θετικός διάλογος. Δεν σημαίνει ότι η σχέση θα είναι εύκολη, υπάρχει μεγάλο ιστορικό βάρος για κάτι τέτοιο. Είναι σημαντικό όμως να αναζητηθούν δρόμοι για μελλοντική συνεργασία, όπως η ενέργεια».

Υπάρχουν τομείς στους οποίους διακρίνετε αμερικανικό επενδυτικό ενδιαφέρον;
«Υπάρχει ο τουρισμός που μπορεί να φέρει γρήγορο όφελος. Αλλος τομέας είναι η ενέργεια. Μιλήσαμε ήδη για τον ΤΑΡ, ενώ υπάρχει ήδη αμερικανική παρουσία στην παραγωγή υδρογονανθράκων με την Energean στο Βόρειο Αιγαίο. Υπάρχουν και άλλες εταιρείες που έχουν εκφράσει ενδιαφέρον σε εμένα προσωπικά και αναμένουν τα κατάλληλα μηνύματα. Ακούω επίσης αρκετά πράγματα για τον αγροτοδιατροφικό τομέα, όπου υπάρχουν δύο επίπεδα: το ένα είναι το μάρκετινγκ της Ελλάδος και της ελληνικής κουζίνας και το δεύτερο, λαμβανομένης υπόψη της τεράστιας ευρωπαϊκής αγοράς, είναι ότι η Ελλάδα είναι μία πολύ ελκυστική επιχειρησιακή βάση επειδή με όρους ευρωζώνης είναι φθηνή από άποψη κόστους. Για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ προσέλκυση επενδύσεων είναι η σημαντικότερη προϋπόθεση για να έλθει η οικονομική ανάπτυξη».

Πηγή "Το Βήμα"

Σχόλιο ιστολογίου: Θα προτιμούσαμε να κρατήσουμε αποστάσεις από τον τίτλο της δημοσίευσης, αφού πάγια τακτικά των ΗΠΑ είναι να επηρεάζουν ή να στηρίζουν, χωρίς όμως ποτέ να μπορεί να επιβεβαιωθεί η ό,ποια θετική ή αρνητική τους "παρέμβαση". Ως εκ τούτου, μάλλον ως προπαγανδιστικός -υπέρ της σημερινής κυβέρνησης- φαίνεται να είναι ο συγκεκριμένος τίτλος...




Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

2 Μαΐ 2017


Ο άνθρωπος που μαζί με τον George Soros έφτιαξε το πρώτο πραγματικό διεθνές επενδυτικό fund (Quantum Fund), το οποίο τη δεκαετία του ’70 κέρδισε 4.200%, όταν ο αμερικανικός δείκτης S&P ενισχύθηκε 47%, μιλάει για την Ελλάδα, την Ευρώπη, τη νέα Αμερική του Trump και την επόμενη μεγάλη παγκόσμια κρίση. Ο 75χρονος θρυλικός επενδυτής Jim Rogers, ο οποίος αποφάσισε σε ηλικία 37 ετών να αποσυρθεί από την ενεργό δράση και να γυρίσει δύο φορές τον κόσμο (είναι κάτοχος 2 ρεκόρ Γκίνες), βλέπει τις εξελίξεις από μία εντελώς διαφορετική οπτική γωνία.

Με την… άνεση του επενδυτή που έχει κερδίσει τα πάντα, έχει δει κυβερνήσεις να καταρρέουν, σύνορα να χάνονται και πολιτισμούς να αλλάζουν, έχοντας παίξει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αγορών στη σημερινή τους μορφή, ο Jim Rogers αντιδρά στις κινήσεις του Donald Trump, προτείνει την κατάργηση του κέντρου αποφάσεων των Βρυξελλών για να σωθεί η Ευρώπη και προβλέπει ότι σίγουρα μέσα στο 2018 ο πλανήτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με μία κρίση που όμοιά του δεν έχει ξαναδεί.

Όσο για το ελληνικό χρέος, σημειώνει με νόημα ότι όπως αυτός έκανε ένα πολύ μεγάλο λάθος... με την πρώτη του γυναίκα και το πλήρωσε, έτσι και οι πιστωτές της Ελλάδας πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους.

Συνέντευξη στον Κωνσταντίνο Μαριόλη

Κύριε Rogers, έχετε παρακολουθήσει τις εξελίξεις στην Ευρωζώνη και την εξέλιξη του «ελληνικού δράματος»;

Είναι δύσκολο να ζει κανείς σε αυτόν τον πλανήτη και να μην γνωρίζει για το ελληνικό δράμα και τα προβλήματα της Ελλάδας. Όλοι ξέρουμε τι συμβαίνει στην Ελλάδα ακόμη και αν κάποιοι δεν έχουν ιδέα που βρίσκεται στο χάρτη. Γνωρίζω λοιπόν καλά το ελληνικό ζήτημα. Όπως θα ξέρετε, τα προβλήματα της Ελλάδας όχι μόνο δεν έχουν λυθεί αλλά χειροτερεύουν. Το ελληνικό χρέος αυξάνεται, όσο και αν πληρώνει η Ελλάδα και αυτό κάνει το πρόβλημα χειρότερο.

Άρα πιστεύετε κι εσείς ότι χρειάζεται μία γενναία ελάφρυνση του χρέους;

Ναι. Βασικά αυτό που χρειάζεται είναι μία λύση στο πρόβλημα. Αυτό που ξέρω είναι ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να πληρώσει αυτά που χρωστάει. Είναι ανθρωπίνως –και μαθηματικά– αδύνατο να πληρώσει ποτέ η Ελλάδα το χρέος της. Κάποιος πρέπει να αναγνωρίσει την πραγματικότητα και να γίνει επανεκκίνηση. Η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει ξανά στο παρελθόν, όπως και άλλες πολλές χώρες. Συνεπώς η μοναδική λύση που βλέπω είναι να αποδεχτούν αυτοί που πρέπει την πραγματικότητα, να αφήσουν την Ελλάδα να χρεοκοπήσει, να αναλάβουν τις ζημιές οι τράπεζες και όποιος άλλος και να αρχίσουν από το μηδέν.

Αυτό σημαίνει και έξοδος από την Ευρωζώνη;

Αυτό εξαρτάται από την Ελλάδα. Εγώ δεν θα επέλεγα να εγκαταλείψω την ένωση αν ήμουν στη θέση σας. Για να το θέσω πιο σωστά, η ζώνη ελεύθερου εμπορίου είναι σπουδαίο πράγμα. Αυτό που δεν λειτουργεί σωστά είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Βρυξέλλες. Άρα η καλύτερη λύση θα ήταν να μην υπάρχει η γραφειοκρατία των Βρυξελλών και να ξεκινήσει από την αρχή η ζώνη ελεύθερου εμπορίου στην Ευρώπη.

Το ελεύθερο εμπόριο είναι μία θαυμάσια ιδέα. Το πρόβλημα είναι οι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες που προσπαθούν να επιβάλλουν τις ίδιες γραφειοκρατικές αποφάσεις σε πολλούς. Για παράδειγμα, οι Έλληνες με τους Γάλλους είναι πολύ διαφορετικοί λαοί. Το να λένε κάποιοι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες ότι όλοι πρέπει να κάνουν το ίδιο, είναι παράλογο. Μία λύση θα ήταν να καταργηθεί με κάποιο τρόπο το κέντρο αποφάσεων των Βρυξελλών, αλλά να διατηρηθεί η ζώνη ελεύθερου εμπορίου, να ακυρωθεί το ελληνικό χρέος, να γίνει αναδιάρθρωση μέσω χρεοκοπίας και να ξεκινήσουν από την αρχή. Θα συμβεί τίποτα από όλα αυτά; Όχι. Είναι πολύ λογικό κάτι τέτοιο. Οι πολιτικοί δεν σκέφτονται έτσι.

Ναι, αλλά πάντα υπάρχει το πρόβλημα του ποιος θα δεχτεί να πληρώσει για όλα αυτά...

Να πληρώσουν αυτοί που έδωσαν τα δάνεια, όπως οι τράπεζες. Ό,τι δηλαδή συμβαίνει σε όλες τις χρεοκοπίες. Σε όλη την ιστορία, οι άνθρωποι που κάνουν λάθη, χάνουν χρήματα. Εγώ δεν έδωσα δάνεια στην Ελλάδα, αλλά πολλοί άλλοι το έκαναν και αυτοί θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη. Όπως όταν εγώ κάνω λάθος στο χρηματιστήριο δέχομαι τις επιπτώσεις, έτσι και αυτοί που έδωσαν δάνεια στην Ελλάδα πρέπει να υποστούν τις συνέπειες.


Δεδομένου ότι το ελληνικό χρέος σήμερα βρίσκεται στην κατοχή του «επίσημου τομέα», δηλαδή των ευρωπαϊκών χωρών και του ΔΝΤ, αυτοί πρέπει να αναγνωρίσουν το λάθος τους;

Ακριβώς. Αυτοί που έκαναν το λάθος να δανείσουν θα πρέπει να αναλάβουν τις ζημιές. Έχω κάνει πάρα πολλά λάθη στη ζωή μου, όπως ο γάμος με την πρώτη μου γυναίκα. Αυτό κι αν ήταν μεγάλο λάθος. Έπρεπε, ωστόσο, να αναλάβω την ευθύνη. Δεν σας πήρα τηλέφωνο να σας ρίξω ευθύνες και να σας πω να αναλάβετε εσείς τη γυναίκα μου κι εγώ να μην έχω καμία επίπτωση. Αν κάνετε κι εσείς λάθος με την πρώτη σας γυναίκα παρακαλώ μη με πάρετε τηλέφωνο...

Κάτι αντίστοιχο πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει και με τις τράπεζες και το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων;

Ναι, θα πρέπει με κάποιο τρόπο να γίνει μία επανεκκίνηση. Στην Αμερική, για παράδειγμα, έχουμε δει πόλεις, πολιτείες και τράπεζες να χρεοκοπούν. Δεν ήταν εύκολο, ήταν τρομερό, όμως η Αμερική δεν χάθηκε από τον χάρτη επειδή κάποιες πολιτείες και τράπεζες χρεοκόπησαν. Δεν θα είναι μία ευχάριστη διαδικασία. Μπορείτε αν θέλετε να συνεχίσετε να αγνοείτε το πρόβλημα στην Ελλάδα, όμως έτσι απλά το παρατείνετε. Στο τέλος, κάποιος θα πρέπει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα.

Η Αμερική όμως μπορεί και τυπώνει συνεχώς χρήμα. Και η Ευρώπη μπορεί όμως η Ελλάδα όχι...

Η Ελλάδα δεν μπορεί, έχετε δίκιο. Ωστόσο, θα ήταν χειρότερα για την Ελλάδα αν αποφάσιζε να εγκαταλείψει την Ευρωζώνη για να αρχίσει να τυπώνει δραχμές. Θυμάμαι τις εποχές που η Ελλάδα τύπωνε όσο χρήμα μπορούσε, μέχρι να... τελειώσουν τα δέντρα. Δεν ήταν καλές εποχές για την Ελλάδα.

Κατά τη γνώμη μου, η επιστροφή στη δραχμή θα είναι καταστροφή για την Ελλάδα. Μπορεί να είναι όλοι χαρούμενοι στην αρχή αλλά μετά οι Έλληνες πολιτικοί θα κάνουν το ίδιο που έκαναν πάντα, αυτό που έκαναν πάντα και οι πολιτικοί άλλων χωρών. Θα τυπώνουν χρήμα, με αποτέλεσμα η αξία του νομίσματος να αλλάζει συνεχώς. Θα υπάρξουν κάποιες καλές περίοδοι, όμως στη συνέχεια θα υπάρξουν και πολύ σημαντικά οικονομικά προβλήματα. Αν όμως αυτό θέλει να κάνει η Ελλάδα, εμένα δεν μου πέφτει λόγος γιατί δεν είμαι Έλληνας. Δεν μπορώ να σας πω τι να κάνετε. Για μένα η καλύτερη λύση σε βάθος χρόνου θα είναι να παραδεχτούν όλοι τα λάθη τους, να δεχτείτε το πλήγμα και να ξεκινήσετε από την αρχή.

Στις αρχές της δεκαετίας του '90 η Ιαπωνία αντιμετώπισε παρόμοιο πρόβλημα. Αρνήθηκαν να παραδεχτούν το πρόβλημα και να χρεοκοπήσουν και όπως ίσως γνωρίζετε, σήμερα οι Ιάπωνες αποκαλούν τη δεκαετία αυτή μία χαμένη δεκαετία. Μετά είχαν μία ακόμη χαμένη δεκαετία και τώρα βρίσκονται στην τρίτη χαμένη δεκαετία. Το ιαπωνικό χρηματιστήριο σήμερα βρίσκεται 60% χαμηλότερα σε σύγκριση με πριν από 27 χρόνια. Αυτό δεν είναι καλό για την Ιαπωνία.

Την ίδια ώρα στη Σκανδιναβία αντιμετώπιζαν παρόμοιο πρόβλημα, επέτρεψαν να γίνουν χρεοκοπίες, βίωσαν 2-3 πολύ άσχημα χρόνια και προχώρησαν σε επανεκκίνηση, με αποτέλεσμα από τότε η Σκανδιναβία να είναι ένα υπέροχο μέρος για επιχειρηματική δραστηριότητα. Η οικονομία τους είναι από τις καλύτερες στον κόσμο.

Δείτε, επίσης, την Αμερική. Αντιμετώπισε παρόμοιο πρόβλημα το 1921-22. Αποφάσισε την αύξηση των επιτοκίων και εξισορρόπησε τον κρατικό προϋπολογισμό. Τα πρώτα 2-3 χρόνια ήταν χάλια, όμως στη συνέχεια η εν λόγω δεκαετία αποδείχθηκε μία από τις καλύτερες που έζησε ποτέ η Αμερική. Άρα η καλύτερη λύση είναι να δέχεσαι τις επιπτώσεις και να ξεκινάς από την αρχή, αλλά στους πολιτικούς δεν αρέσει αυτό.

Αφού, λοιπόν, είναι πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής ηγεσίας, ποια είναι η γνώμη σας για το ρόλο της Γερμανίας και για την ηγεσία της κ. Μέρκελ;

Είναι πρόβλημα των Ευρωπαίων και προφανώς και της Γερμανίας. Εκτιμώ, όμως, ότι η κ. Μέρκελ έχει κάνει κάποια καλά και κάποια κακά πράγματα. Όμως θα προτιμούσα την κ. Μέρκελ από τον κ. Ομπάμα για παράδειγμα, ή από κάποιους άλλους πολιτικούς ανά τον κόσμο.

Συμφωνείτε με όσους υποστηρίζουν ότι η Ευρωζώνη δεν οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση;

Αναμφισβήτητα δεν πηγαίνει προς τη σωστή κατεύθυνση. Θα υπάρξουν περισσότερες εντάσεις, όλο και περισσότεροι πολιτικοί θα θελήσουν να ηγηθούν κινημάτων για την ανεξαρτητοποίηση των χωρών τους από την ενωμένη Ευρώπη. Το αν θα διαλυθεί η ένωση είναι ένα άλλο θέμα, όμως πολλοί θα προσπαθήσουν να το πετύχουν γιατί η συγκεκριμένη πολιτική κερδίζει οπαδούς. Σήμερα, είναι πολλοί οι δυσαρεστημένοι πολίτες ανά τον κόσμο.

Πιστεύω ότι τόσο το ευρώ, όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι δύο σπουδαία πειράματα. Ο κόσμος χρειάζεται και τα δύο. Χρειάζεται ένα νόμισμα να ανταγωνίζεται το αμερικανικό δολάριο, ενώ η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά είναι κάτι πολύ καλό. Δυστυχώς, τόσο το εγχείρημα του ευρώ, όσο και αυτό της Ε.Ε. δεν εφαρμόστηκαν σωστά. Είναι δύο πολύ καλές ιδέες που χρειάζονται οι οποίες όμως εκτελέστηκαν με λάθος τρόπο.


Το πρόβλημα του χρέους δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό. Το παγκόσμιο χρέος αυξήθηκε το 2016 στο 325% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Μπορεί να συνεχίσει ο κόσμος για πολύ με τέτοιο ρυθμό αύξησης του χρέους;

Θα χρησιμοποιήσω ξανά το παράδειγμα της Αμερικής για να είμαι ουδέτερος. Η Αμερική αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα κάθε τέσσερα με οκτώ χρόνια, από την ίδρυσή της. Αυτά συνέβαιναν πάντα και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν. Όμως, την επόμενη φορά που θα έχουμε οικονομικά προβλήματα στην Αμερική και κατ' επέκταση στον κόσμο, θα είναι τα χειρότερα που θα έχετε ζήσει. Το 2008 ήταν άσχημο λόγω του υψηλού χρέους, τώρα όμως το χρέος είναι πολύ μεγαλύτερο σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πότε θα έχουμε την επόμενη κρίση και τι πρέπει να περιμένουμε;

Θα είναι μέσα στην επόμενη διετία. Αν δεν είναι στο τέλος του τρέχοντος έτους θα είναι σίγουρα μέσα στο 2018. Θα δούμε πολλές χρεοκοπίες, αγορές να καταρρέουν, θα δούμε κυβερνήσεις να πέφτουν, ίσως δούμε και κρατικές χρεοκοπίες. Την τελευταία φορά η Ισλανδία κατέρρευσε, το ίδιο και η Ιρλανδία. Θα δούμε παρόμοιες καταστάσεις ή ακόμη και αλλαγές συνόρων όπως έγινε με την Τσεχοσλοβακία και τη Γιουγκοσλαβία. Και η Ελλάδα θα μπορούσε να είναι μία από τις χώρες που θα χρεοκοπήσουν.

Να μη ρωτήσω λοιπόν αν θα επιλέγατε την Ελλάδα για την επόμενη επένδυσή σας...

Επειδή ακόμη είναι ελεύθερη η διακίνηση κεφαλαίων ανά τον κόσμο –μπορεί να περιορίζεται αλλά ακόμη υπάρχει– ο καθένας έχει την επιλογή να επενδύσει σε χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η απάντησή μου είναι όχι. Δεν θα ήθελα να επενδύσω ούτε στην Πορτογαλία, ούτε στην Ελλάδα.

Τι μπορεί να γίνει για να δείτε την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό;

Ο μόνος τρόπος για να επένδυα στην Ελλάδα θα ήταν μία μεγάλη κατάρρευση και η παραδοχή της πραγματικότητας. Τότε η Ελλάδα θα είναι ένα πάρα, μα πάρα πολύ συναρπαστικό μέρος για επενδύσεις. Η Ισλανδία, για παράδειγμα, κατέρρευσε πριν το 2007 και από τότε είναι ένα σπουδαίο μέρος για επενδύσεις. Στην Ισλανδία άφησαν να συμβούν χρεοκοπίες και έστειλαν κόσμο στη φυλακή. Από τότε όμως, μετά την τρομερή κατάρρευση του νομίσματος, των τραπεζών κλπ, η Ισλανδία αποτελεί επενδυτικό προορισμό.

Πριν από λίγες ημέρες ο Mario Draghi δήλωσε ότι η απειλή του προστατευτισμού ενδεχομένως υποχωρεί, ενώ οι αγορές βρίσκονται σε φάση επαναξιολόγησης της πολιτικής του Donald Trump

Δεν συμφωνώ με την εκτίμηση ότι η απειλή του προστατευτισμού υποχωρεί. Ο κ. Trump δημιούργησε εμπορικά προβλήματα με τον Καναδά για την ξυλεία (επιβολή δασμών) και το γάλα. Φαίνεται ότι θα κρατήσει ορισμένες από τις υποσχέσεις του αρχίζοντας εμπορικούς πολέμους με άλλες χώρες. Αυτό που θα συμβεί είναι ότι όσο τα πράγματα θα χειροτερεύουν, ο κ. Trump και οι άνθρωποί του θα επιτίθενται σε άλλες χώρες και ο εμπορικός πόλεμος θα ενταθεί. Κλασσικά στην ιστορία, άσχετα με το ποια είναι η χώρα, οι πολιτικοί επιλέγουν «συμμάχους». Όταν τα πράγματα θα επιδεινωθούν τότε αυτοί οι τύποι θα εμπλακούν σε ακόμη περισσότερους εμπορικούς πολέμους, γιατί αυτό τους αρέσει, αυτό θέλουν. Έχουν ήδη ξεκινήσει εμπορικούς πολέμους και θα το κάνουν ακόμη περισσότερο.

Πιστεύετε ότι οι αγορές έχουν αξιολογήσει σωστά τον συγκεκριμένο κίνδυνο;

Όχι, καθόλου. Διότι μέχρι στιγμής, το θέμα της ξυλείας στον Καναδά δεν είναι τόσο σημαντικό για τον περισσότερο κόσμο. Μόνο όταν γίνουν αρκετά που θα κάνουν τον κόσμο να συνειδητοποιήσει ότι «θεέ μου, όλο αυτό δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα». Προς το παρόν, οι περισσότεροι στις ΗΠΑ ενδιαφέρονται για τις φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις είναι καλές για όλους. Ο κ. Trump κάνει ό,τι μπορεί για να φέρει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια πίσω στην Αμερική. Άρα κάνει πράγματα που αρέσουν στον κόσμο, είναι καλά και προκαλούν ενθουσιασμό, με αποτέλεσμα να μη δίνεται η απαραίτητη προσοχή σε έναν εμπορικό πόλεμο που δεν είναι τόσο σημαντικός για να φοβίσει τον κόσμο. Όμως… μην ανησυχείτε, τα χειρότερα έρχονται.

Λέγοντας για «πόλεμο», πρόσφατα ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο κανονικού πολέμου, λόγω της συμπεριφοράς της Βόρειας Κορέας. Πιστεύετε ότι υπάρχει τέτοια πιθανότητα;

Ναι υπάρχει. Ο κ. Trump έχει ήδη ρίξει πυραύλους στη Συρία και βόμβες στο Αφγανιστάν. Είναι κάτι που του αρέσει, άρα ο κίνδυνος είναι πραγματικός. Νομίζει πως πρέπει να αποδείξει ότι είναι διαφορετικός από άλλους προέδρους που δεν έκαναν τίποτα για τη Βόρεια Κορέα και ότι αυτός θα κάνει. Ελπίζω ότι οι Κινέζοι θα τον πείσουν ότι δεν χρειάζεται να ξεκινήσει πόλεμο. Ο πόλεμος θα είναι καταστροφή για όλους μας και τουλάχιστον κάποιοι του έχουν εξηγήσει ότι ένας πραγματικός πόλεμος θα είναι καταστροφή. Είμαι σίγουρος ότι η Αμερική θα κέρδιζε αυτόν τον πόλεμο, όμως το μέγεθος της καταστροφής και το τίμημα θα είναι τρομακτικό.

Αν υπάρχει ένας τέτοιος κίνδυνος τότε γιατί το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης καταγράφει συνεχώς νέα υψηλά, σαν να μην συμβαίνει τίποτα;

Για τους λόγους που προανέφερα. Επικεντρώνονται στις φορολογικές ελαφρύνσεις που είναι συναρπαστικές για όλους. Ο Αμερικανός πρόεδρος, επίσης, μιλάει για μεγάλα έργα υποδομής που η Αμερική χρειάζεται και τα οποία είναι καλά για την οικονομία και τις αγορές. Χαλαρώνει το ρυθμιστικό πλαίσιο, κάτι που θεωρείται πολύ καλό για κάθε οικονομία, ενώ την ίδια ώρα υπάρχει τεράστια ποσότητα «εύκολου» χρήματος σε ολόκληρο τον κόσμο. Το «εύκολο» χρήμα δεν είναι μόνο στην Αμερική αλλά παντού και είναι αυτό που κατακλύζει τα χρηματιστήρια. Αν δείτε τους αριθμούς, είναι εκπληκτικός ο όγκος του χρήματος που δημιουργείται παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια.

Εκτός από την πολιτική των ΗΠΑ, υπάρχει και η απειλή του Brexit. Πέρσι, όταν έγινε το βρετανικό δημοψήφισμα, είχατε πει ότι η απόφαση της Μ. Βρετανίας να εγκαταλείψει την Ε.Ε. θα οδηγήσει σε μία οικονομική κρίση πολύ πιο σφοδρή από το 2008. Επιμένετε σε αυτό;

Όπως ίσως γνωρίζετε, το Brexit δεν έχει συμβεί ακόμα. Οι Βρετανοί έχουν περίπου δύο χρόνια μπροστά τους μέχρι να ολοκληρωθεί το Brexit και όταν αυτό γίνει θα προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι μόνο το Brexit που θα προκαλέσει οικονομικά προβλήματα, καθώς όταν οι Βρετανοί φύγουν θα διογκωθούν προβλήματα που ήδη υπάρχουν. Για παράδειγμα η Σκωτία συζητά να φύγει από τη Μ. Βρετανία, το ίδιο κάνει και η Βόρεια Ιρλανδία. Θα είναι σαν χιονοστιβάδα.

Who is who

Ο James Beeland “Jim” Rogers γεννήθηκε στις 19 Οκτωβρίου του 1942 στη Βαλτιμόρη. Πήρε πτυχίο Ιστορίας από το Πανεπιστήμιο Yale και πτυχίο Φιλοσοφίας, Πολιτικών Επιστημών και Οικονομικών από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Εργάστηκε στηWall Street στην Dominick & Dominick και στην Arnhold and S. Bleichroder. Το 1973 ίδρυσε μαζί με τον George Soros το Quantum Fund, ενώ το 1980 αποφάσισε να αποσυρθεί και να γυρίσει τον κόσμο με μοτοσικλέτα. Πραγματοποίησε δύο ταξίδια σε ολόκληρο τον πλανήτη, ενώ πάντοτε ήταν ενεργός σε ό,τι αφορά τις αγορές. Το 1998 ίδρυσε τον δείκτη Rogers International Commodity Index (RICI). Από το 2002, όταν επέστρεψε από το δεύτερο μεγάλο του ταξίδι, συμμετείχε σε διάφορες οικονομικές εκπομπές στην τηλεόραση, ενώ έγραψε και αρκετά βιβλία. Το 2007 πούλησε τη βίλα του στη Νέα Υόρκη και μετακόμισε στη Σιγκαπούρη όπου ζει μέχρι σήμερα.

Πηγή Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

24 Απρ 2017


Πως οι κοινωνίες θα ελέγξουν την μοίρα τους και θα κατακτήσουν το μέλλον

Συνέντευξη του καθηγητή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και πρώην Πρύτανη, Γιώργο Κοντογιώργη, στον δημοσιογράφο Γιώργο Σαχίνη, με αφορμή τις εκλογές στον ευρωπαϊκό χώρο.

Παρεμβαίνουν ο καθηγητής στο Παρίσι VII Κώστας Βεργόπουλος, ο Καθηγητής στο Λονδίνο Κώστας Λαπαβίτσας και ο βραβευμένος με Turing Έλληνας Πανεπιστημιακος στη Γκρενόμπλ Σήφης Σηφάκης.


Πηγή IThesis

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

19 Απρ 2017


Σαν ένα απόλυτα εγκλωβισμένο ηγέτη χαρακτηρίζει τον Recep Tayyip Erdogan ο Κωσταντίνος Φίλης, διευθυντής ερευνών του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων. Αν επιχειρήσει να λειτουργήσει συμφιλιωτικά με όσους τον αποστρέφονται, τότε κινδυνεύει να μην επιβιώσει πολιτικά. Αν πάλι δεν αλλάξει μεθόδους θα παραμείνει ηγέτης μιας βαθιά διχασμένης χώρας.

Μιλώντας στο liberal.gr κάνει λόγο για μια Τουρκία που θα γίνεται όλο και απρόβλεπτη και επικίνδυνη για την Ελλάδα τόσο εφόσον συνεχίσει να αποκλίνει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και εάν δεν πάνε καλά τα πράγματα για τα τουρκικά συμφέροντα στην Μέση Ανατολή.

Αναφορικά με τις έρευνες υδρογονανθράκων που διεξάγονται στην Κυπριακή ΑΟΖ, θεωρεί ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να διαταράξει τις σχέσεις της με τους πετρελαϊκούς κολοσσούς που συμμετέχουν σε αυτές, αφού έχει μεγάλη ανάγκη από ξένες επενδύσεις σε μια συγκυρία που η οικονομία της παραπαίει.

Τέλος για την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό χαρακτηρίζει σαν «άγνωστο Χ» την στάση της Βρετανίας καθώς ενώ θα εξελίσσονται οι συνομιλίες, εκείνη θα οδεύει σε εκλογές μετά την χθεσινή απόφαση της Theresa May. Μια απόφαση που χαρακτηρίζει ως «κίνηση λελογισμένου ρίσκου» αφού η διαφορά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις μεταξύ Συντηρητικών και Εργατικών υπερβαίνει τις 20 μονάδες.

Συνέντευξη στον Γιώργο Φιντικάκη

- Πως ερμηνεύετε την κίνηση της Theresa May να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στις 8 Ιουνίου;

Την ερμηνεύω ως μια κίνηση λελογισμένου ρίσκου, υπό την έννοια ότι η διαφορά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις μεταξύ Εργατικών και Συντηρητικών υπερβαίνει τις 20 μονάδες. Έπειτα, είναι λογικό η Μέι να επιθυμεί να αναβαπτισθεί πολιτικά ώστε με νωπή λαϊκή ετυμηγορία να μπορέσει να διαχειρισθεί το Brexit, μια απόφαση που θα καθορίσει το μέλλον της Βρετανίας για δεκαετίες.

Μη ούσα αιρετή η May, ξέρει ότι πάντα θα υπήρχαν εστίες αμφισβήτησης για όσο διάστημα θα διαρκεί η διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες. Αντίθετα, λαμβάνοντας την ψήφο των Βρετανών θεωρεί ότι θα απελευθερωθεί ώστε να κινήσει δίχως προσκόμματα τις διαδικασίες εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ και χωρίς τον κίνδυνο διαρροών στη μικρή πλειοψηφία που κατέχει σήμερα το συντηρητικό κόμμα στο Κοινοβούλιο. Έτσι κι αλλιώς ο αντίπαλος της May, δηλαδή ο ηγέτης των Εργατικών Jeremy Corbyn, διάγει περίοδο ισχυρής αμφισβήτησης εκ των έσω, οπότε η ίδια θεωρεί ότι μπορεί να επικρατήσει άνετα στις εκλογές - και δίχως τον φόβο της οποιασδήποτε ανταρσίας στο εσωτερικό των Συντηρητικών- να προχωρήσει στην υλοποίηση του Brexit.

- Σύμφωνοι, ωστόσο η κίνηση της May δεν ενέχει και ένα ρίσκο; Δηλαδή να ακουστούν ξανά στην διάρκεια της προεκλογικής περιόδου φωνές εναντίον της αναγκαιότητας του Brexit;

Ναι, όμως η διαδικασία για την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, είναι πλέον γεγονός. Στις 29 Μαρτίου η May ενεργοποίησε το άρθρο 50 για την έξοδο της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Άρα αφού το έκανε, η όποια αμφισβήτηση προκύψει το επόμενο διάστημα και ενόψει των εκλογών της 8ης Ιουνίου, θα είναι περισσότερο σε θεωρητικό επίπεδο, παρά σε πρακτικό. Αν δεν είχε ενεργοποιήσει το άρθρο 50, και εντούτοις αποφάσιζε να πάει σε εκλογές, τότε πράγματι θα σας έλεγα ότι κάποια σκοπιμότητα κρύβεται πίσω από την κίνησή της. Όμως, το Brexit είναι πλέον δρόμος χωρίς επιστροφή για τη Βρετανία.

- Η Τουρκία μοιάζει με διχοτομημένη χώρα μετά το δημοψήφισμα. Μπορεί ή καλύτερα θέλει ο Erdogan να συμφιλιώσει τις αντίθετες πλευρές;

Δεν βγαίνει διχοτομημένη, αλλά τριχοτομημένη η Τουρκία. Στην ενδοχώρα και τα βάθη της Ανατολίας έχουμε μεγάλες μάζες που στηρίζουν με απόλυτο τρόπο τον Erdogan, έπειτα έχουμε τους φιλελεύθερους και εξευρωπαϊσμένους Τούρκους αλλά όχι απαραίτητα κεμαλιστές (σσ: πολλοί φιλελεύθεροι Τούρκοι ψήφισαν το φιλοκουρδικό /φιλοεργατικό κόμμα), και φυσικά υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία, οι Κούρδοι στα νοτιοανατολικά της χώρας. Οι τελευταίοι (ιδίως οι συντηρητικοί και βαθιά θρησκευόμενοι) παλαιότερα είχαν στηρίξει τον Erdogan, όμως αυτή την φορά φαίνεται ότι δεν του έδωσαν τα ποσοστά που ανέμενε, πιθανότατα τιμωρώντας την πολιτική του απέναντι στο κουρδικό στοιχείο. Νομίζω λοιπόν ότι ο Erdogan δεν θέλει να ενώσει όλες αυτές τις πλευρές, και ότι θα δυσκολευθεί πολύ να το κάνει, ακόμη και αν το επιθυμούσε.

- Κερδίζει ή χάνει ο Erdogan μέσα από την πόλωση;

Βραχυπρόθεσμα κερδίζει, βγαίνει ενισχυμένος από αυτήν. Μακροπρόθεσμα χάνει, και έχοντας απέναντι του την μισή κοινωνία και κυρίως το πιο δυναμικό την κομμάτι - δηλαδή την Τουρκία της βιομηχανίας, της οικονομίας, του τουρισμού, της εκπαίδευσης, και του πολιτισμού- αν θέλει να πετύχει εξομάλυνση, θα πρέπει να τείνει χείρα φιλίας προς όλους αυτούς. Το γεγονός όμως ότι προχθές επέκτεινε για 3 ακόμη μήνες την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης (που σημαίνει κατάλυση του κράτους δικαίου και αναστολή των ατομικών ελευθεριών), δείχνει ότι δεν θέλει ή ότι ακόμη και να ήθελε, θα δυσκολευόταν πολύ να εμφανιστεί συμφιλιωτικός έπειτα από τέτοια πόλωση.

Ακόμη και αν έτεινε χείρα φιλίας στους αντιπάλους του, δεν ξέρω τι αποτέλεσμα θα είχε αυτό. Διότι οι μέθοδοι εδραίωσής του είναι τέτοιες που προκαλούν αποστροφή. Οπότε ή θα αλλάξει μεθόδους με κίνδυνο να μην επιβιώσει πολιτικά ή δεν θα τις αλλάξει, με κίνδυνο να μην προσεγγίσει κανέναν από αυτούς που δεν μπορούν εύκολα να συνυπάρξουν μαζί του και υπό την ηγεσία του. Είναι απόλυτα εγκλωβισμένος.

- Τι κινδύνους εγκυμονεί για την Ελλάδα αυτός ο εγκλωβισμός; Πως πρέπει να αναλυθεί από εμάς αυτή η νέα κατάσταση στη γείτονα;

Καταρχήν να διευκρινίσουμε μια παρανόηση, ότι δηλαδή αλλάζει κάτι άμεσα στην Τουρκία. Η κατάσταση θα τροποποιηθεί αισθητά μόνο από το 2019 και μετά, όταν θα έχουμε -βάσει προγραμματισμού- ταυτόχρονα κοινοβουλευτικές και προεδρικές εκλογές. Η θέση του Πρωθυπουργού θα καταργηθεί και ο πρόεδρος της Τουρκίας ο οποίος θα εκλεγεί θα είναι ταυτόχρονα αρχηγός του κράτους και της κυβέρνησης. Βέβαια αυτό συμβαίνει και σήμερα, όπου ο Erdogan ασκεί τα χρέη του Προέδρου, και του Πρωθυπουργού, ενώ δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ των εξουσιών, καθώς παρεμβαίνει στην δικαστική εξουσία.

Όσο για την Ελλάδα αυτή βρίσκεται χαμηλά στις προτεραιότητες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Αλλά αν η σχέσεις Τουρκίας-Ευρωπαϊκής Ένωσης οδηγηθούν σε πλήρη ρήξη- πράγμα που προσωπικά δεν πιστεύω- τότε η Ελλάδα ως χώρα πρώτης γραμμής που γειτνιάζει με την Τουρκία, και έχει παραδοσιακές διαφορές μαζί της, είναι δυνατόν να υποστεί τις συνέπειες.

- Εννοείτε ακόμη και θερμό επεισόδιο, σύρραξη;

Δεν πιστεύω ότι η Τουρκία θα ρισκάρει ή πως θα επιδιώξει κάποιο θερμό επεισόδιο ή μία σύρραξη. Όμως μια Τουρκία που θα αποκλίνει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν θα έχει τίποτε να την δένει μαζί της, θα γίνεται ακόμη πιο απρόβλεπτη, δεν θα την ενδιαφέρει να δείξει υπεύθυνη στάση. Αντίθετα, μια Τουρκία με κοινά συμφέροντα προς την Ευρώπη θα μετριάζει -έστω και υποχρεωτικά- τη στάση της. Επειδή λοιπόν θεωρώ την πλήρη ρήξη Άγκυρας-ΕΕ μακρινό σενάριο, λογικά τα δύο μέρη θα στραφούν στους τομείς (ενέργεια, επενδύσεις, εμπόριο, προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα) που τους ενώνουν, αποδεχόμενες πάντως πως ο στόχος πλέον είναι μία ειδική σχέση και όχι η πλήρης ένταξη. Ίσως αφήσουν ανοιχτό αυτό το παράθυρο μόνο και μόνο για να μην "σκοτώσουν" εντελώς τη διαδικασία.

- Βέβαια υπάρχει και ο δεύτερος παράγοντας αβεβαιότητας που λέγεται Μέση Ανατολή...

Εάν εκεί τα πράγματα δεν πάνε καλά για τα τουρκικά συμφέροντα, και εφόσον θελήσει ο Erdogan να συσπειρώσει το δικό του ακροατήριο, επιχειρώντας να επιβεβαιώσει ότι η Τουρκία αποτελεί μια μεγάλη περιφερειακή δύναμη (που είναι το μόνιμο μότο του), τότε είναι λογικό να στραφεί και προς την Ελλάδα σε αυτή την προσπάθεια επίδειξης δύναμης.

- Όλα τα παραπάνω τι επιπτώσεις μπορεί να έχουν στο Κυπριακό σε μια στιγμή που έχουν επανεκκινήσει οι συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών;

Εδώ η Τουρκία έχει ένα ενδιαφέρον είτε να βρεθεί μια λύση στο Κυπριακό «κομμένη και ραμμένη» στα μέτρα της, είτε αν δεν προκύψει μια τέτοια συμφωνία, έχει την δυνατότητα μέσω των Τουρκοκυπριών να τορπιλίσει τη διαπραγμάτευση. Συμπληρώστε στο παζλ και ένα «άγνωστο Χ», την στάση της Βρετανίας, που είναι εγγυήτρια δύναμη, και που ενώ εξελίσσονται όλα τα παραπάνω, αυτή θα οδεύει σε εκλογές. Το γεγονός θα μπορούσε ενδεχομένως να σημαίνει ότι η Βρετανία θα δείξει μικρότερο ενδιαφέρον για την πορεία των διαβουλεύσεων, δίχως πάλι και να είναι απαραίτητο, αφού η βρετανική εξωτερική πολιτική έχει συνέχεια.

- Οι εξελίξεις στην Τουρκία μπορούν να επηρεάσουν την ενεργειακή σκακιέρα της περιοχής, και ειδικά τώρα που όλα είναι έτοιμα για νέες γεωτρήσεις και έρευνες υδρογονανθράκων με συμμετοχή και πετρελαϊκών κολοσσών, όπως η Exxon Mobil;

Πράγματι, βλέπουμε από χθες, και ενώ όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στην επόμενη ημέρα του δημοψηφίσματος, ότι το τουρκικό ερευνητικό σκάφος Barbaros έφθασε στο τουρκικό λιμάνι της Μεσογείου Tasucu, απέναντι από την Κατεχόμενη Κύπρο. Η Τουρκία θα θελήσει να στείλει μήνυμα και στις ξένες πετρελαϊκές εταιρείες που υπέγραψαν συμβόλαια με την Κυπριακή Δημοκρατία για την εκμετάλλευση νέων οικοπέδων της Κυπριακής ΑΟΖ ότι χωρίς την δική της συγκατάθεση δεν πρέπει να προχωρήσουν σε έρευνες και γεωτρήσεις. Αν ωστόσο η Άγκυρα προσπαθήσει να τραβήξει στα άκρα το σκοινί, τότε κινδυνεύει να εκτεθεί ανεπανόρθωτα έναντι ενεργειακών κολοσσών όπως οι Exxon Mobil, και Total. Και αυτό σε μια συγκυρία που η οικονομία της έχει ανάγκη από επενδύσεις και καλή εικόνα στο εξωτερικό, αλλά και διψά για ενέργεια, δηλαδή για περισσότερο φυσικό αέριο.

- Τότε η παρουσία του Barbaros, αλλά και η εξαγγελία προ ημερών του Τούρκου υπ. Ενέργειας ότι η χώρα θα ξεκινήσει σεισμογραφικές έρευνες σε «περιοχές της Μεσογείου», εντάσσεται σε μια ευρύτερη λογική λεονταρισμών;

Η Τουρκία θα τραβήξει το σκοινί ως το σημείο που δεν θα διαταράξει τις σχέσεις της με εταιρείες τις οποίες έχει ανάγκη. Άρα, θα έλεγα ότι πρόκειται για μια κίνηση αύξησης της πίεσης όχι τόσο προς τις εταιρείες, όσο έναντι της Κύπρου, προκειμένου να στείλει στη Λευκωσία το μήνυμα ότι χωρίς την δική της συναίνεση, δεν πρέπει να προχωρήσει. Ακόμη και η έγκριση των Τουρκοκυπρίων δεν έχει νόημα να ζητείται, εφόσον δεν έχει προηγηθεί συμφωνία και λύση του Κυπριακού.

Πηγή Liberal


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

10 Απρ 2017


Επτά ημέρες πριν από το δημοψήφισμα στην Τουρκία που θα κρίνει πολλά για τη πορεία της γειτονικής χώρας, την τύχη του Ερντογάν αλλά και των ελληνοτουρκικών σχέσεων, πολλά είναι τα ερωτήματα που απασχολούν την ελληνική κοινή γνώμη.
Απαντήσεις μέσω Militaire δίνει ένας άνθρωπος που γνωρίζει τη Τουρκία… σαν την παλάμη του.
Ο Χρήστος Μηνάγιας αναλυτής και συγγραφέας πολλών βιβλίων με θέμα τη Τουρκία μας εξηγεί με ποιους συσχετισμούς πάνε οι Τούρκοι προς τη κάλπη της 16ης Απριλίου και για ποια ενδεχόμενα πρέπει η Ελλάδα να προετεοιμαστεί. Επισημαίνει ότι δεν πρέπει να προσωποποιούμε τη τουρκική απειλή. Δεν είναι απειλητική η Τουρκία μόνο λόγω Ερντογάν. Ήταν, είναι και θα παραμείνει απειλή για την Ελλάδα. Οι πέντε φράσεις που μαθαίνουν οι Τούρκοι στις στρατιωτικές τους σχολές εξηγεί το γιατί.

Η ανάλυση του Χρήστου Μηνάγια,μέσω των ερωτήσεων που του τέθηκαν.

Ενόψει του δημοψηφίσματος της 16ης Απριλίου στην Τουρκία, ποια είναι η χαρτογράφηση των πολιτικών ρευμάτων, τα οποία θα κρίνουν το τελικό αποτέλεσμα;

Τα πραξικοπήματα και οι πολιτικές παρεμβάσεις του στρατού στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Τουρκίας συνετέλεσαν ώστε η χώρα να προσβληθεί από δύο μη ιάσιμους ιούς: τον darbecilik (πραξικοπηματικός) και τον cuntacilik (δικτατορικός), οι οποίοι συνεχίζουν να υφίστανται μέχρι σήμερα, δεδομένου ότι έχουν προσβάλει και το καθεστώς Ερντογάν. Φυσικά, οι εν λόγω μη ιάσιμοι ιοί θεωρούνται ως οι κύριες αιτίες μη επίλυσης του κουρδικού και κυπριακού προβλήματος.

Επίσης, η έννοια της δημοκρατίας στην Τουρκία θεωρείται αντικείμενο φόβου και ούτε οι ιδεολογίες, ούτε τα σύμβολα, ούτε οι ηγετικές παρουσίες έφεραν τη δημοκρατία στη χώρα και ούτε διαφαίνεται ότι θα τη φέρουν στο μέλλον. Άλλωστε, η δημοκρατία δεν αποτελούσε και δεν αποτελεί σκοπό καμίας τουρκικής πολιτικής ηγεσίας. Απλώς οι ηγεσίες αυτές, συμπεριλαμβανομένου και του προέδρου Ερντογάν, χρησιμοποιούν τη δημοκρατία ως ένα μέσο για να πετύχουν τους στόχους τους.

Στο πλαίσιο αυτό, και έχοντας ως σημείο αναφοράς τον κεμαλισμό, στο προβαλλόμενο διάγραμμα παρατίθενται τα πολιτικά ρεύματα και η χαρτογράφηση της δεξιάς και αριστερής αντίληψης στην Τουρκία.

Αναλυτικότερα:

Εντός της σφαίρας επιρροής του κεμαλισμού περιλαμβάνονται η σοσιαλδημοκρατία, η κεντροαριστερά, η κεντροδεξιά και ο φιλελευθερισμός. Από τις πτέρυγες αυτές μόνο η σοσιαλδημοκρατία εκπροσωπείται στην Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση με το ρεπουμπλικανικό κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης CHP.

Αριστερότερα του κεμαλισμού περιλαμβάνονται η αριστερά, ο κομμουνισμός, ο αναρχισμός και η τρομοκρατία. Από τις πτέρυγες αυτές μόνο η αριστερά εκπροσωπείται στην Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση με το κουρδικό κόμμα HDP.

Και τέλος, δεξιότερα του κεμαλισμού περιλαμβάνονται ο συντηρητισμός και ο φασισμός.

Σε ό,τι έχει να κάνει με τον εθνικισμό, αυτός αποτελεί το κύριο συστατικό του DNA όλων των πολιτικών ρευμάτων τόσο του κεμαλισμού όσο και δεξιότερα αυτού.

Αναφορικά δε με τον συντηρητισμό, αυτός για τους Τούρκους είναι μια ιδεολογία που αναφέρεται στη συνέχιση του δυτικού τρόπου ζωής διαφυλάττοντας παράλληλα τις εθνικές και ηθικές αξίες, καθώς επίσης τα έθιμα και τις παραδόσεις.

Αν κάτι χαρακτηρίζει τη σημασία του, αυτό είναι ο ρυθμιστικός ρόλος που έχει στη διαμόρφωση του πολιτικού χάρτη της χώρας διαχρονικά και η αντίθεση του σε κάθε έννοια ολοκληρωτισμού, αυταρχικότητας και ριζοσπαστισμού. Τούτο κρίνεται σκόπιμο να ληφθεί σοβαρά υπόψη, ειδικότερα για τις εξελίξεις που θα αντιμετωπίσει η Τουρκία μετά την αποχώρηση του Ταγίπ Ερντογάν από την πολιτική ζωή της χώρας είτε από φυσικά ή μη φυσικά αίτια. Όλα αυτά οφείλονται στα δομικά στοιχεία του συντηρητισμού που τον κάνουν να εμφανίζεται με πέντε διαφορετικά πρόσωπα: το πολιτιστικό, το ισλαμικό, το εθνικιστικό, το φιλελεύθερο και το μεταρρυθμιστικό.

Ας σημειωθεί ακόμη ότι, ο συντηρητισμός διαθέτει δύο πολιτικές πτέρυγες: τον ισλαμικό συντηρητισμό και τον εθνικιστικό συντηρητισμό. Ο ισλαμικός συντηρητισμός περιλαμβάνει 13 κόμματα, με κυρίαρχο το κυβερνόν κόμμα ΑΚΡ, ενώ ο εθνικιστικός συντηρητισμός περιλαμβάνει 14 κόμματα με κυρίαρχο το εθνικιστικό κόμμα ΜΗΡ. Συνεπώς, η στήριξη που παρέχει το ΜΗΡ στον Ταγίπ Ερντογάν για την αλλαγή του πολιτεύματος της χώρας από προεδρευόμενη σε προεδρική δημοκρατία στηρίζεται σε ιδεολογική βάση και δεν είναι ευκαιριακή.

Παράλληλα, εξετάζοντας τη δυναμική των πολιτικών ρευμάτων που εισήλθαν στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση κατά τις γενικές (βουλευτικές) εκλογές από το 1983 έως το 2015 (βλ. διάγραμμα που ακολουθεί), προκύπτει το εξής συμπέρασμα: η κεντροδεξιά ήταν το κυρίαρχο πολιτικό ρεύμα από το 1983 έως τις εκλογές του 1995, ενώ ο συντηρητισμός έχει επιβάλει την κυριαρχία του από το 1999 μέχρι σήμερα. Συνεπώς, υφίστανται οι ιδεολογικές και πολιτικές προϋποθέσεις ώστε η κυριαρχία του συντηρητισμού να επιβάλει εκ νέου την κυριαρχία του στο δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου με υπερίσχυση του «ΝΑΙ».

Οι εκκαθαρίσεις του καθεστώτος Ερντογάν, μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016, θα αλλάξουν το κεμαλικό προφίλ και την επαγγελματική νοοτροπία των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων;

Αν κάτι χαρακτηρίζει τους Τούρκους στρατιωτικούς αυτό είναι η προσήλωση τους πρώτα στην πατρίδα και μετά στη δημοκρατία, ενώ βάσει της ιδεολογικής δομής τους αυτοί διακρίνονται σε δύο κύριες κατηγορίες: στους εθνικιστές και στους οπαδούς της παγκοσμιοποίησης.

Οι εθνικιστές διακρίνονται σε δύο υποκατηγορίες: τους θεοσεβούμενους και τους ακραίους εθνικιστές.

Οι θεοσεβούμενοι στρατιωτικοί έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
α. Στην πλειοψηφία τους δεν γνωρίζουν ξένες γλώσσες και ούτε έχουν εκπαιδευθεί σε σχολές του εξωτερικού, ούτε έχουν υπηρετήσει σε θέσεις του εξωτερικού.
β. Δεν προβληματίζονται για τις εξελίξεις στο παγκόσμιο περιβάλλον ασφάλειας και τις αλλαγές της ισχύος διεθνώς.
γ. Είναι αντιδραστικοί και μονόπλευροι υποστηρίζοντας τη διατήρηση του status quo.
δ. Τρέφουν συμπάθεια προς την θεοσέβεια και τον εθνικισμό που υπήρχε πριν το 1923.
ε. Τηρούν τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις ακόμη και στον εργασιακό τους χώρο.
στ. Θεωρούν επικίνδυνη κάθε περιοχή που ευρίσκεται πέραν των πολιτικών συνόρων της Τουρκίας, καθώς επίσης εκλαμβάνουν ως ύποπτους όλους τους αλλοδαπούς ακόμη και Τούρκους πολίτες που διαμένουν στο εξωτερικό.

Οι ακραίοι εθνικιστές στρατιωτικοί έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
α. Όπως και οι θεοσεβούμενοι, έχουν χαμηλό επίπεδο γλωσσομάθειας και δεν έχουν εμπειρία καθηκόντων στο εξωτερικό.
β. Θεωρούν ως περίοδο σκότους και ζοφερότητας την περίοδο πριν το 1923.
γ. Είναι αντιδραστικοί και στον τρόπο σκέψης είναι συντηρητικοί μεταρρυθμιστές, υποστηρίζοντας ότι η διαφύλαξη της παραδοσιακής θεσμικής ταυτότητας των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων αποτελεί θέμα ζωτικής σημασίας για την Τουρκία.

Οι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης διακρίνονται σε δύο υποκατηγορίες: τους ατλαντιστές και τους ευρασιατιστές.

Οι ατλαντιστές στρατιωτικοί έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
α. Έχουν καλή ακαδημαϊκή εκπαίδευση.
β. Διαθέτουν επαρκές επίπεδο γλωσσομάθειας και έχουν ως βασικό στόχο να υπηρετήσουν τουλάχιστον μια φορά στο εξωτερικό προκειμένου να αναβαθμίσουν το επαγγελματικό τους επίπεδο σύμφωνα με τα νατοϊκά δεδομένα.
γ. Ο τρόπος σκέψης τους εστιάζεται στο συνδυασμό των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων των πρώτων χρόνων της ίδρυσης της τουρκικής Δημοκρατίας από τη μια πλευρά, καθώς επίσης της δομής και των επαγγελματικών κανόνων του στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών από την άλλη.
δ. Θεωρούν τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις ως τμήμα του συστήματος ασφάλειας της Δύσης και ειδικότερα των Ηνωμένων Πολιτειών.
ε. Για αυτούς αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση η υιοθέτηση της αντίληψης που έχουν οι σύγχρονες ένοπλες δυνάμεις της Δύσης, προκειμένου να ισχυροποιηθεί το κύρος των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων διεθνώς.

Οι ευρασιατιστές στρατιωτικοί έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
α. Όπως και οι ατλαντιστές, έχουν καλή ακαδημαϊκή εκπαίδευση, διαθέτουν επαρκές επίπεδο γλωσσομάθειας και έχουν ως βασικό στόχο να υπηρετήσουν τουλάχιστον μια φορά στο εξωτερικό.
β. Είναι ανέντακτοι και έχουν αντιαμερικανική αντίληψη.
γ. Είναι προσανατολισμένοι προς τα κέντρα ισχύος της Ανατολής και είναι πολέμιοι του ΝΑΤΟ.
δ. Διακρίνονται για τη σφαιρική αντίληψη τους και δεν στερούνται ευρύτητας σκέψεως όπως συμβαίνει με τους ακραίους εθνικιστές.

Ας σημειωθεί ακόμη ότι Τούρκοι στρατιωτικοί βάσει της επαγγελματικής νοοτροπίας τους διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: τους παρασιτικούς, τους πραγματιστές και τους μεταρρυθμιστές.

Οι παρασιτικοί στρατιωτικοί είναι φυγόπονοι, δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και επιβιώνουν σε βάρος των υπολοίπων συναδέλφων τους. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται πολλοί συνταγματάρχες, δεδομένου ότι η «δεξαμενή των συνταγματαρχών» αποτελεί το 12% του συνολικού αριθμού των αξιωματικών των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, ενώ στο στρατό ξηράς το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 20%. Μάλιστα, στα στρατηγεία των γενικών επιτελείων και των μειζόνων σχηματισμών, αρκετοί από αυτούς χρησιμοποιούνται για να χειρίζονται τα φωτοτυπικά μηχανήματα. Υπόψη ότι, το αντίστοιχο ποσοστό στις ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών είναι 3%, ενώ της Μ. Βρετανίας και του Ισραήλ είναι 2%.

Οι πραγματιστές στρατιωτικοί αποδέχονται την πραγματικότητα και προσαρμόζονται στο εκάστοτε «πολιτικο-στρατιωτικό» περιβάλλον. Είναι συντηρητικοί και αποφεύγουν κάθε ρίσκο. Θεωρούνται ως, οι περισσότερο κερδισμένοι μετά το 2010 μέχρι σήμερα, αφού το όνομα τους δεν υπήρχε σε καμία λίστα και οι πολιτικές τους πεποιθήσεις ήταν αδιευκρίνιστες.

Οι μεταρρυθμιστές στρατιωτικοί διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: τους συντηρητικούς μεταρρυθμιστές και τους προοδευτικούς-εξωστρεφείς μεταρρυθμιστές. Οι συντηρητικοί μεταρρυθμιστές ασπάζονται την άποψη ότι, η παρούσα κατάσταση που επικρατεί στις ένοπλες δυνάμεις αποτελεί εκτροπή από τις αρχές του Ατατούρκ, ενώ οι πρώτες μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εστιασθούν στις ιδεολογικές αξίες του κεμαλικού συστήματος. Από την άλλη πλευρά, οι προοδευτικοί-εξωστρεφείς μεταρρυθμιστές θεωρούν ότι, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα πρέπει να θέσουν ως κύριο στόχο τη μετεξέλιξη σύμφωνα με τις κοινωνικές αλλαγές, τις αλλαγές στις πολιτικο-στρατιωτικές σχέσεις και τις αλλαγές στο παγκόσμιο περιβάλλον ασφάλειας. Μάλιστα, αυτοί διακρίνονται για τη φονξιοναλιστική τους αντίληψη, βάσει της οποίας προηγείται η ανάλυση της κατάστασης και στη συνέχεια προτείνεται μια λύση, η οποία θα πρέπει να διασφαλίσει τη λειτουργική ισορροπία σύμφωνα με τις υπάρχουσες ανάγκες και συνθήκες.

Αυτό που προκύπτει από τις εκτιμήσεις έγκριτων Τούρκων αναλυτών, καθώς επίσης από την ανάλυση των στοιχείων που προαναφέρθηκαν και αποτυπώνονται στο ακόλουθο διάγραμμα, διαφαίνεται ότι η αλυσίδα διοικήσεως των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων συγκλίνει προς μια σύνθεση αποτελούμενη από ακραίους εθνικιστές, ευρασιατιστές και πραγματιστές. Φυσικά, η εκτίμηση αυτή κρίνεται σκόπιμο να ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη από την ελληνική πλευρά για τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις που θα ακολουθήσουν.


Γίνεται μεγάλη συζήτηση για την κατάσταση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Πόσο πραγματικά αυτές έχουν επηρεασθεί μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 2016;

Η απόπειρα πραξικοπήματος στις 15 Ιουλίου 2016 προκάλεσε ένα σημαντικό πλήγμα στη σκληρή ισχύ (hard power) της χώρας, το οποίο εστιάζεται στην αλυσίδα διοικήσεως των ενόπλων δυνάμεων, στις ανάγκες τους σε μόνιμο-επαγγελματικό προσωπικό, καθώς επίσης στη θεσμική τους αλλοίωση αναφορικά με τη βούληση και το δυναμισμό τους. Συγχρόνως όμως θα ήταν λάθος να μην επισημανθεί το γεγονός ότι, όλα αυτά αποκαθίστανται με σταδιακά αυξανόμενους ρυθμούς.

Επίσης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, ως επί το πλείστον, η συγκρότηση, η διάταξη, ο επιχειρησιακός σχεδιασμός και τα εξοπλιστικά προγράμματα των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων που βρίσκονται σε εξέλιξη δεν έχουν επηρεασθεί από το πραξικόπημα. Παρόλα αυτά, η αποκατάσταση του πλήγματος που αυτές υπέστησαν απαιτεί χρονικό διάστημα τουλάχιστον 2-3 χρόνια. Φυσικά, η εκτίμηση αυτή δεν αφορά στη δυνατότητα των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων να πραγματοποιήσουν μια επιχείρηση σε περιορισμένο τόπο και χρόνο αλλά στη δυνατότητα τους να εφαρμόσουν, στο σύνολο του, το Δόγμα της Εθνικής Στρατιωτικής Στρατηγικής τους και συγκεκριμένα το δόγμα των 2,5 πολέμων (Ελλάδα, Συρία και ΡΚΚ). Συνεπώς, θα ήταν λάθος αν θεωρηθεί ότι ο τουρκικός επιχειρησιακός σχεδιασμός στο Θέατρο Επιχειρήσεων του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου έχει επηρεασθεί από το πραξικόπημα.

Ειδικότερα, η κατάσταση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων παρουσιάζεται ως εξής:

Αναδιοργάνωση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων: Στο πλαίσιο «ποινικοποίησης» των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο ενός νέου πραξικοπήματος, αποφασίσθηκε η έτι περαιτέρω αποδυνάμωση του παρεμβατικού τους ρόλου ως μια τέταρτη εξουσία, αφού:
α. Στις ένοπλες δυνάμεις ανατέθηκαν τα καθήκοντα της άμυνας της χώρας από εξωτερικές απειλές, ενώ η εσωτερική ασφάλεια θα αποτελεί πλέον ευθύνη της αστυνομίας και της στρατοχωροφυλακής.
β. Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων υπάγεται απευθείας στον πρωθυπουργό, ενώ οι αρχηγοί των Γενικών Επιτελείων Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας στον υπουργό Εθνικής Άμυνας.
γ. Άλλαξε η σύνθεση του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου, το οποίο θα αποτελείται από τον πρωθυπουργό, τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, τους αντιπροέδρους της κυβέρνησης, τους υπουργούς Δικαιοσύνης, Εξωτερικών, Εσωτερικών και Εθνικής Άμυνας, καθώς επίσης τους αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Σημειωτέον ότι, το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο καθορίζει το στρατιωτικό δόγμα και τους κύριους στόχους των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, ενώ αποφασίζει για τις προαγωγές-αποστρατείες-τοποθετήσεις των ανωτάτων αξιωματικών των ενόπλων δυνάμεων, καθώς επίσης λαμβάνει αποφάσεις για θέματα που άπτονται της στρατιωτικής νομοθεσίας και των στρατιωτικών κανονισμών. Επίσης, πριν το πραξικόπημα η σύνθεση του περιελάμβανε τον πρωθυπουργό ως πρόεδρο και μέλη τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, τους αρχηγούς των γενικών επιτελείων και της στρατοχωροφυλακής, καθώς επίσης όλους τους ανώτατους αξιωματικούς που φέρουν το βαθμό του στρατηγού, ναυάρχου και πτεράρχου.

Ακολούθως παρατίθεται το οργανόγραμμα των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων μετά το πραξικόπημα.

Αριθμητική δύναμη των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων: Η δύναμη του στρατού ξηράς, του πολεμικού ναυτικού και της πολεμικής αεροπορίας της Τουρκίας, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Μαρτίου 2017, ανέρχεται σε 407.317 άτομα εκ των οποίων το 41,60% είναι μόνιμο-επαγγελματικό προσωπικό. Η ανάλυση της δύναμης αυτής φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί. Πέραν τούτου, ας συνυπολογισθεί ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πρόγραμμα πρόσληψης συμβασιούχων αξιωματικών και υπαξιωματικών για κάλυψη αναγκών των Κλάδων των ενόπλων δυνάμεων.

Αναφορικά με τις μαζικές αποστρατείες Τούρκων στρατιωτικών που συμμετείχαν άμεσα ή έμμεσα στο πραξικόπημα, αυτό δεν αποτελεί ένα καινοφανές φαινόμενο της τελευταίας περιόδου. Απεναντίας, αποτελεί μια διαχρονική παθογένεια που έχει τις ρίζες της στο στρατιωτικό κατεστημένο, το οποίο όταν είχε τον πλήρη έλεγχο της χώρας αποστράτευε όσα στελέχη, με τις πράξεις τους, καταδείκνυαν ότι δεν ασπάζονται και δεν σέβονται τις μεταρρυθμίσεις και τις αρχές του Ατατούρκ. Στη συνέχεια, η παθογένεια αυτή συνέχισε να υφίσταται από το καθεστώς Ερντογάν, το οποίο άλλαξε τα προηγούμενα κριτήρια των αποστρατειών και έδωσε βαρύτητα στην ιδιωτική ζωή των στρατιωτικών. Κατόπιν, μετά το 2013 ακολούθησαν οι διώξεις σε περίπου 1.000 στρατιωτικούς λόγω της εμπλοκής τους στις υποθέσεις Εργκένεκον και Βαριοπούλα, κλείνοντας έτσι ο πρώτος κύκλος μιας μετακεμαλικής σύγκρουσης που διήρκησε περισσότερο από μια δεκαετία περίπου. Σημειωτέον ότι, τότε είχαν φυλακισθεί 365 στρατιωτικοί (201 εν ενεργεία και 164 εν αποστρατεία) από τους οποίους οι 132 ήταν ανώτατοι, οι 208 ανώτεροι, οι 15 κατώτεροι και 10 υπαξιωματικοί. Ωστόσο, ένα χρόνο μετά, στις 06-03-2014 με απόφαση του τότε προέδρου της Δημοκρατίας Αμπντουλάχ Γκιούλ άνοιξε ο δρόμος για την αποφυλάκιση τους και δρομολογήθηκαν οι διαδικασίες προκειμένου να τους δοθεί αφενός γενική αμνηστία, αφετέρου χρηματική αποζημίωση σε αρκετούς από αυτούς για τη βλάβη που υπέστησαν.

Συνεπώς, δεν αποκλείεται η περίπτωση δρομολόγησης των διαδικασιών που ακολουθήθηκαν το 2014 και ένα μεγάλο μέρος αυτών που αποστρατεύθηκαν να επανέλθουν στην ενεργό υπηρεσία. Ήδη, τα πρώτα δείγματα άρχισαν να φαίνονται από τα εξής: πρώτον, από τους 280 πιλότους της πολεμικής αεροπορίας που συνελήφθησαν, οι 180 αφέθησαν ελεύθεροι και επέστρεψαν στα καθήκοντά τους (σ.σ. είτε ήταν αθώοι, είτε έγιναν δηλωσίες), ενώ για τους υπόλοιπους 100 υπογράφηκε σχετικό παραπεμπτικό βούλευμα για να δικασθούν. Και δεύτερον, από την απόκλιση που υπάρχει μεταξύ του υπουργείου Άμυνας και του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων αναφορικά με τις εκκαθαρίσεις. Συγκεκριμένα, το υπουργείο Άμυνας γνωστοποίησε ότι, μέχρι τις 31-01-2017 είχαν αποβληθεί από τις ένοπλες δυνάμεις 6.513 στελέχη, ενώ το Γενικό Επιτελείο Ενόπλων Δυνάμεων, στον πίνακα της αριθμητικής δύναμης που δημοσιοποίησε στις 01-02-2017, εμφανίζει μείωση του μόνιμου στρατιωτικού προσωπικού κατά 12.595 άτομα σε σχέση με τον Ιούλιο 2016 πριν το πραξικόπημα.

Τουρκικές χερσαίες δυνάμεις: Δεν υπήρξε τροποποίηση της διάταξης των Χερσαίων Δυνάμεων και της Διοίκησης Ειδικών Δυνάμεων του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, πλην πέντε περιπτώσεων. Συγκεκριμένα, επισπεύτηκαν οι διαδικασίες μεταστάθμευσης της Σχολής Αεροπορίας Στρατού και των 180 περίπου αεροπορικών μέσων της από την Άγκυρα στην περιοχή ευθύνης της Στρατιάς Αιγαίου (Isparta) με αποτέλεσμα να αναβαθμίζεται η τουρκική απειλή έναντι της Ελλάδος και της Κύπρου. Επίσης, τα επιθετικά ελικόπτερα που βρισκόταν στην Άγκυρα μεταστάθμευσαν στη Malatya της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Πέραν τούτου, στο πλαίσιο της απόφασης της τουρκικής κυβέρνησης ώστε να μην υπάρχουν μονάδες αρμάτων, ερπυστριοφόρων και πυροβολικού στην Άγκυρα και την Κωνσταντινούπολη:
α. Η Σχολή και το Κέντρο Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων από την Άγκυρα μεταστάθμευσε στο Şereflikochisar (130 χλμ νοτίως της Άγκυρας) και ένα μέρος τους, δύναμης 3.000 ατόμων, στην περιοχή ευθύνης της Στρατιάς Αιγαίου (Burdur) αναβαθμίζοντας την τουρκική απειλή.
β. Η 28η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία από το Μamak της Άγκυρας μεταστάθμευσε στο Çankiri (85 χλμ βορειοανατολικά της Άγκυρας) και ένα μέρος αυτής στη Silopi (τουρκο-ιρακινά σύνορα).
γ. Η 2η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία μεταστάθμευσε από την Κωνσταντινούπολη στην περιοχή του Gaziantep-Kahramanmaraş (τουρκο-συριακά σύνορα), ενώ η 66η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία από την Κωνσταντινούπολη προωθήθηκε δυτικότερα στη Ραιδεστό και στο Çorlu.

Τουρκικές ναυτικές δυνάμεις: Δεν υπήρξε καμία τροποποίηση της διάταξης των επιχειρησιακών σχηματισμών της τουρκικής Διοίκησης Ναυτικών Δυνάμεων. Υπό αυτήν την έννοια, η σύνθεση, η δομή και τα μέσα του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, τα καθιστούν ικανό να διαδραματίσει κύριο ρόλο στην υλοποίηση των στρατηγικών στόχων της Τουρκίας και ικανό να διεξαγάγει αποτελεσματικά όλο το φάσμα των ναυτικών επιχειρήσεων στο Αιγαίο και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Τουρκικές αεροπορικές δυνάμεις: Δεν υπήρξε τροποποίηση των επιχειρησιακών σχηματισμών της τουρκικής Διοίκησης Αεροπορικών Δυνάμεων, πλην της κατάργησης της 4ης Κύριας Αεροπορικής Βάσης (Akıncı της Άγκυρας) και ένταξης των μαχητικών αεροσκαφών της στην 1η, 3η και 5η Κύρια Αεροπορική Βάση που ευρίσκονται στο Eskişehir, στην Κonya και στο Merzifon αντίστοιχα.

Τουρκική Γενική Διοίκηση Στρατοχωροφυλακής: Η αριθμητική δύναμη της (147.640 άτομα εκ των οποίων: 4.443 αξιωματικοί, 996 έφεδροι αξιωματικοί, 23.644 μόνιμοι υπαξιωματικοί, 54.138 επαγγελματίες οπλίτες, 60.989 κληρωτοί οπλίτες και 3.430 πολιτικοί υπάλληλοι), καθώς επίσης οι σχηματισμοί της συνόρων, καταδρομών και εκπαιδεύσεως έχουν καθαρά στρατιωτική δομή, ενώ το υλικό που αυτοί διαθέτουν (εκατοντάδες τεθωρακισμένα οχήματα, ελικόπτερα και βαρύς οπλισμός) σε συνδυασμό με την πολεμική εμπειρία του προσωπικού, συνιστούν ένα σημαντικό παράγοντα στρατιωτικής ισχύος. Εκτός τούτου, ας επισημανθεί ότι, στην περιοχή των Μικρασιατικών Παραλίων έναντι των ελληνικών νησιών αλλά και στην περιοχή της Ανατολικής Θράκης υπάρχουν σημαντικοί σχηματισμοί καταδρομών και εκπαιδεύσεως καταδρομών, οι οποίοι, σε περίοδο κρίσης ή πολέμου με την Ελλάδα, θα μπορέσουν εύκολα να μετασχηματισθούν σε σχηματισμούς μάχης αυξάνοντας τη μαχητική ισχύ των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται εμφανώς από την πρόσφατη αναδιοργάνωση της, βάσει της οποίας, η Ταξιαρχία Ειδικής Ασφάλειας και Καταδρομών (JÖAK), η νεοσυγκροτηθείσα 2η Ταξιαρχία Καταδρομών στη Bornova της Σμύρνης, καθώς επίσης η Διεύθυνση Πληροφοριών και το Συγκρότημα Πληροφοριών εντάχθηκαν κάτω από μια ενιαία διοίκηση.

Τουρκικές ειδικές δυνάμεις: Η μεγάλη αριθμητική δύναμη της Διοίκησης Ειδικών Δυνάμεων του τουρκικού Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων (Bordo Bereli), της Διοίκησης Βατραχανθρώπων Επιθετικών και Αμυντικών Αποστολών, των σχηματισμών ειδικών δυνάμεων του στρατού ξηράς, της στρατοχωροφυλακής και της αστυνομίας αποτελούν μια σημαντικότατη απειλή για την Ελλάδα με ιδιαίτερα μεγάλη πολλαπλασιαστική ισχύ. Συγκεκριμένα αναφερόμαστε σε μια δύναμη 80.000 περίπου ατόμων, με ποσοστό επαγγελματοποίησης που ξεπερνά το 70%.

Τουρκική Διοίκηση Ασφαλείας Ακτών: Με τον αριθμητικό και ποιοτικό εκσυγχρονισμό της σε ναυτικά και αεροπορικά μέσα, αυτή αποκτά συνεχώς πολύ σημαντικές δυνατότητες για διεξαγωγή επιχειρήσεων έρευνας-διάσωσης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, οι οποίες θα αναβαθμίσουν έτι περαιτέρω την υπάρχουσα απειλή. Μάλιστα, βάσει του στρατηγικού σχεδιασμού 2015-2019, το 2019 η εν λόγω διοίκηση προβλέπεται να διαθέτει 4 πλοία 1.700 τόνων τύπου κορβέτας, 4 πλοία 600 τόνων πολλαπλών ρόλων, 215 σκάφη διαφόρων τύπων, 20 ελικόπτερα, 3 αεροσκάφη, 6 μη επανδρωμένα αεροσκάφη και 20 κινητά ραντάρ. Σημειώνεται ακόμη ότι, σε μια ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση, αυτή θα αποτελέσει ένα σημαντικό «εργαλείο» των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, δεδομένου ότι ο τομέας των αρμοδιοτήτων της επικεντρώνεται σε δύο πολύ κρίσιμους τομείς: την έρευνα-διάσωση και την παράνομη μετανάστευση, όπου υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για δημιουργία θερμού επεισοδίου και γενίκευσης της κρίσης.

Τουρκικοί εξοπλισμοί: Τα εξοπλιστικά προγράμματα έχουν αποδεσμευθεί από την εκάστοτε οικονομική κατάσταση (σ.σ. συμβαίνουν μετακυλήσεις, όχι όμως ακυρώσεις), ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η απεξάρτηση των εξοπλιστικών αναγκών της χώρας από το εξωτερικό. Σημειωτέον ότι, η εν λόγω εξάρτηση πριν από 15 χρόνια ανερχόταν στο 80%, το 2016 αυτή μειώθηκε στο 40% και ως επόμενος στόχος ετέθη η περαιτέρω μείωσή της στο 20%.
Στους πίνακες που ακολουθούν παρατίθενται τα αναλυτικά στοιχεία του προϋπολογισμού των ενόπλων δυνάμεων και φορέων ασφαλείας της Τουρκίας για τα έτη 2016 και 2017, καθώς επίσης τα ποσοστά κατανομής τους στον κρατικό προϋπολογισμό, στους οποίους δεν περιλαμβάνεται το κόστος των εξοπλισμών. Από την ανάλυση των στοιχείων του προϋπολογισμού του 2017 σε σχέση με τον αντίστοιχο του 2016 προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα:
α. Ο προϋπολογισμός των ενόπλων δυνάμεων παρουσιάζει αύξηση 9,69% σε Τουρκικές Λίρες και μείωση 1,10% σε Ευρώ, λόγω της πτώσης του τουρκικού εθνικού νομίσματος σε σχέση με το Ευρώ.
β. Παρατηρείται σημαντική αύξηση στον προϋπολογισμό της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΜİΤ) με ποσοστό 21,93% σε Τουρκικές Λίρες και 9,93% σε ΕΥΡΩ.
γ. Το γενικό σύνολο των προϋπολογισμών των ενόπλων δυνάμεων και των φορέων ασφαλείας παρουσιάζουν αύξηση 10,63% σε Τουρκικές Λίρες και μείωση 0,25% σε Ευρώ.
δ. Κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι στην πραγματικότητα οι εν λόγω προϋπολογισμοί είναι πολύ μεγαλύτεροι, κατά 40% περίπου, απ’ ότι δημοσιοποιεί η εκάστοτε τουρκική κυβέρνηση. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι, σε αυτούς οι Τούρκοι δεν συνυπολογίζουν τους οικονομικούς δείκτες των ιδρυμάτων που ελέγχονται από τις ένοπλες δυνάμεις.

Συμπερασματικά, οι διαδικασίες που προσδίδουν σημαντική πολλαπλασιαστική ισχύ στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις εστιάζονται στα εξής:
Πρώτον, στην επαγγελματοποίηση, ολικώς ή μερικώς, των ενόπλων δυνάμεων με ιδιαίτερη βαρύτητα στις ειδικές δυνάμεις.
Δεύτερον, στην επαύξηση των χερσαίων, ναυτικών και αεροπορικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων με την απόκτηση αντίστοιχων μέσων και οπλικών συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς.
Τρίτον, στην αναβάθμιση της παραγωγής στρατιωτικών πληροφοριών μεγάλου βάθους, αναγνώρισης και επιτήρησης του πεδίου μάχης.
Τέταρτον, στην αναβάθμιση των δυνατοτήτων ταχείας μεταφοράς δυνάμεων και στρατηγικών ενισχύσεων σε περιοχές κρίσεως.
Πέμπτον, στην χρησιμοποίηση του διαστημικού περιβάλλοντος ως παράγοντα στρατιωτικής ισχύος, καθώς επίσης στην επαύξηση των δυνατοτήτων σε ό,τι έχει να κάνει με τις επικοινωνίες, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και τον κυβερνοπόλεμο.
Έκτον, στην απόκτηση δυνατοτήτων διεξαγωγής επιχειρήσεων ημέρα και νύκτα, ολοκλήρωσης μιας στρατιωτικής επιχείρησης σε σύντομο χρονικό διάστημα και εφόσον απαιτηθεί εξασφάλιση της συνέχισης αυτής και υποστήριξή της για μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπόψη ότι, η επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη» στη βόρεια Συρία συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι, η Τουρκία έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις πέραν των συνόρων και για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Και έβδομον, στην αποδέσμευση των εξοπλιστικών προγραμμάτων από την εκάστοτε οικονομική κατάσταση, καθώς επίσης στην απεξάρτηση των εξοπλιστικών αναγκών της χώρας από το εξωτερικό.

Ποιο είναι το γεωπολιτικό όραμα του Ερντογάν; Θα συνεχίσει την πορεία του προς τη Δύση ή θα επιλέξει άλλη πορεία;

Η ρητορική του Τούρκου προέδρου Δημοκρατίας τους τελευταίους μήνες συνιστά στρατηγική επιλογή της Τουρκίας του Ερντογάν, η οποία αφενός είναι διαχρονική, αφετέρου αποκαλύπτει εμφανώς για ακόμη μια φορά ότι ο τρόπος σκέψης των Τούρκων εστιάζεται σε τρεις παράγοντες: στη θρησκεία (Ισλάμ), στον εθνικισμό και στην ιστορία.
Με δεδομένο λοιπόν ότι, οι παράγοντες αυτοί έχουν ως κοινή συνισταμένη τη γεωγραφία, το νέο όραμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, που άρχισε να προβάλει ο Ερντογάν και οι κύκλοι που τον στηρίζουν, εστιάζεται σε πέντε «Κ»: Kore (Κορέα), Keşmir (Κασμίρ), Kudüs (Ιεροσόλυμα), Kürtler (Κούρδοι) και Kıbrıs (Κύπρος). Άλλωστε, σύμφωνα με τον Τούρκο αρθρογράφο Γιασάρ Τασκίν Κότς, ο οποίος ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε στα πέντε «Κ» στις 16-09-2016, «Η ιστορία δεν ανατρέπεται και η γεωγραφία δεν τροποποιείται».

Το πρώτο «Κ», η Νότιος Κορέα δηλαδή, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και θεωρείται ως ο «συνεργάτης-κλειδί», αφενός λόγω της προώθησης τεχνογνωσίας στην Τουρκία, αφετέρου λόγω της συμβολής της στην κατασκευή οπλικών συστημάτων μέσω της συμπαραγωγής.

Το δεύτερο «Κ», το Κασμίρ, αφορά στην υποστήριξη που παρέχει η Τουρκία προς το Πακιστάν λόγω της διαμάχης που υπάρχει μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας για το Κασμίρ. Ως γνωστό οι δύο χώρες πολέμησαν μεταξύ τους τρεις φορές για το Κασμίρ, το 1948, το 1965 και το 1971, ενώ υπήρξαν πολλές περιπτώσεις εκδήλωσης συγκρουσιακών καταστάσεων περιορισμένης κλίμακας. Για να αντιληφθούμε τους πραγματικούς λόγους που η Τουρκία στηρίζει ένθερμα το Πακιστάν και γιατί το Κασμίρ αποτελεί το δεύτερο «Κ» του τουρκικού γεωπολιτικού οράματος, σας παραπέμπω στον Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος πριν αναχωρήσει για επίσημη επίσκεψη στο Πακιστάν στις 16-11-2016 δήλωσε ότι «Θα μπορέσουμε να αγοράσουμε πυρηνικά όπλα από το Πακιστάν. 3-5 αρκούν.». Συνεπώς, εμφανώς πλέον η Τουρκία προσανατολίζεται με αποφασιστικότητα από τα πυραυλικά συστήματα μέσου και μεγάλου βεληνεκούς σε μια πυρηνική αντίληψη για προμήθεια πυρηνικών όπλων. Σημειωτέον ότι, το Πακιστάν διαθέτει 100-120 πυρηνικές κεφαλές.

Αναφορικά με το τρίτο «Κ», για τους Τούρκους το «πρόβλημα του Kudüs δηλαδή της Ιερουσαλήμ» σύμφωνα με δηλώσεις τους υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει. Για το λόγο αυτό, την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το Ισραήλ θα πρέπει να την εκλάβουμε ως επιφανειακή και εν δυνάμει υποψήφια για κατάρρευση.

Το τέταρτο «Κ» που αφορά στους Κούρδους και το κουρδικό πρόβλημα, το οποίο χαρακτηρίζεται για τη διαχρονικότητα του, την πολυπλοκότητα του και τις συγκρουσιακές καταστάσεις που έχουν δημιουργηθεί, ενώ η ακόλουθη άποψη του έγκριτου Τούρκου αρθρογράφου Hasan Cemal συνηγορεί υπέρ αυτής της άποψης: «Ο Ερντογάν, όπως και ο Τουργκούτ Οζάλ, επιχείρησε να πάρει στα χέρια του το “κουρδικό χαρτί” και για ένα διάστημα όλα πήγαιναν καλά. Ωστόσο, όταν άρχισαν να απειλούνται τα πολιτικά του συμφέροντα, άφησε το “κουρδικό χαρτί”, πήρε το όπλο στο χέρι και πάτησε το κουμπί του πολέμου. Τώρα η μόνη που δεν έχει το “κουρδικό χαρτί” στα χέρια της είναι η Τουρκία. Το “κουρδικό χαρτί” βρίσκεται στα χέρια των Ηνωμένων Πολιτειών. Βρίσκεται στα χέρια της Ρωσίας. Βρίσκεται στα χέρια του Ιράν. Η Τουρκία πρέπει να πάρει στα χέρια της το “κουρδικό χαρτί”, το οποίο πρέπει να γίνει “χαρτί δημοκρατίας”, “χαρτί ελευθερίας” και “χαρτί ανθρωπίνων δικαιωμάτων”. Σε αντίθετη περίπτωση, το κουρδικό πρόβλημα θα οξυνθεί και θα έρθει μια ημέρα που η Τουρκία θα περιέλθει σε μια περιδίνηση παράνοιας και διαμελισμού.».

Και τέλος το πέμπτο «Κ», η Κύπρος δηλαδή, εστιάζεται στην επιδίωξη της Άγκυρας ώστε: αφενός, να αλλάξει το εδαφικό status quo της νήσου που προβλέπεται από τις διεθνείς συνθήκες, με κεντρικό άξονα το νομικό καθεστώς στο θαλάσσιο και εναέριο χώρο. Και αφετέρου η ελληνική πλευρά να παραιτηθεί από τα κυριαρχικά δικαιώματα της στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο, αναφορικά με την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Μάλιστα θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι, μετά την επίλυση του κυπριακού προβλήματος, εφόσον γίνει αυτό, η επόμενη κίνηση της Άγκυρας θα εστιασθεί στον αφοπλισμό των νησιών του Αιγαίου. Συνεπώς, το πέμπτο «Κ», για την Άγκυρα περιλαμβάνει και την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το είδος της στρατηγικής που θα πρέπει να εφαρμόσουν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία. Εν τω μεταξύ, το επόμενο χρονικό διάστημα θα πρέπει να αναμένεται ότι, η Άγκυρα θα κλιμακώσει την παραβατική συμπεριφορά της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Τούτο επιβεβαιώνεται από σχετική δήλωση του Τούρκου υπουργού Ενέργειας Μπεράτ Αλμπαιράκ, βάσει της οποίας: α. Η Τουρκία αποφάσισε την προμήθεια πλατφόρμας γεωτρήσεων εντός του 2017. β. Η Άγκυρα, εντός του Απριλίου ή Μαΐου, θα αποστείλει στη Μεσόγειο το νέο πλοίο επιστημονικών ερευνών Oruç Reis, ενώ οι δραστηριότητες ερευνών και γεωτρήσεων από τώρα και στο εξής θα ακολουθήσουν μια πιο επιθετική διαδικασία. Σημειωτέον ότι, το Oruç Reis (σ.σ. άλλαξε η ονομασία του από Τurkuaz σε Oruç Reis) διαθέτει εξοπλισμό λήψεως δειγμάτων από τον βυθό σε βάθος 3.000 μέτρων. Τούτο κρίνεται σκόπιμο να αξιολογηθεί ανάλογα δεδομένου ότι, με το πλοίο αυτό η Άγκυρα θα αναβαθμίσει ποιοτικά την επιθετική διαδικασία που προανήγγειλε ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας.

Επιπρόσθετα, αναφορικά με την τουρκική εξωτερική πολιτική κρίνεται σκόπιμο να επισημανθούν τα εξής:

Πρώτον, οι χώρες που θεωρούνται από την τουρκική κοινωνία ότι αποτελούν απειλή για τη χώρα τους κατά σειρά προτεραιότητας είναι το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Συρία, το Ιράκ, η Αρμενία, το Ιράν, η Ρωσία και η Ελλάδα. Επισημαίνεται ότι, το 2016 η αντίληψη της τουρκικής κοινωνίας για ύπαρξη απειλής από την Ελλάδα σχεδόν διπλασιάσθηκε σε σχέση με το 2015.

Δεύτερον, αναφορικά με το θέμα της συνεργασίας με άλλες χώρες, παρατηρείται ένας ευρασιατικός προσανατολισμός, ενώ η αντίληψη συνεργασίας της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιορισθεί στο ελάχιστο.

Τρίτον, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή έπληξαν τον αλαζονικό μεγαλοϊδεατισμό που προέβαλε το δίδυμο Ερντογάν-Νταβούτογλου με αποτέλεσμα η τουρκική κοινωνία να αρχίζει πλέον να αναθεωρεί τις απόψεις της αναφορικά με την ιδέα της ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής.

Τέταρτον, η ισλαμοφοβία και η τουρκοφοβία εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας, η οποία, σε συνδυασμό με τον πολυπολιτισμό και το προσφυγικό, προσβλέπει σε μια επεμβατική πολιτική πέραν των συνόρων, κατά βάση προς δυσμάς. Μάλιστα αυτό που προκαλεί έντονη ανησυχία έχει να κάνει με το γεγονός ότι, το ερντογανικό κατεστημένο προχώρησε ένα βήμα περαιτέρω, επιδιώκοντας να μεταπλάσει την ισλαμοφοβία και την τουρκοφοβία, σε ισλαμοφασισμό και τουρκοφασισμό αντίστοιχα.
Στο σημείο αυτό, ας προβληματιστούμε από δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το πρώτο αφορά σε πρόσφατη προεκλογική συγκέντρωση στο Εσκισεχίρ, όπου ο Ταγίπ Ερντογάν απευθυνόμενος στους Τούρκους που διαμένουν στο εξωτερικό, είπε τα εξής: «Η απάντηση σας στην Ευρώπη για τις αδικίες που υφίστασθε είναι μια. Αντί για τρία παιδιά να αποκτήσετε πέντε παιδιά.».
Και το δεύτερο έχει να κάνει με τον αντιπρόεδρο της τουρκικής κυβέρνησης Bεϊσί Καϊνάκ, ο οποίος επικαλούμενος πληροφορίες από το Ιράν ανέφερε ότι τρία εκατομμύρια παράνομοι μετανάστες στην πλειοψηφία τους Αφγανοί και Πακιστανοί κινούνται με προορισμό την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι αυτοί έχουν ως πρόθεση να μην παραμείνουν στην Τουρκία αλλά να μεταβούν στην Ευρώπη. Ήδη οι πρώτοι έχουν φθάσει στην πόλη Van της ανατολικής Τουρκίας. Πέραν από αυτούς, ο Καϊνάκ επεσήμανε ότι 300.000 Σύριοι πρόσφυγες που βρίσκονται στην Τουρκία σχεδιάζουν να περάσουν στην Ευρώπη, ενώ σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, η Τουρκία εκτιμά ότι θα υπάρξει ένα νέο κύμα Σύριων προσφύγων από την περιοχή δυτικά του Χαλεπίου.
Διαπιστώνεται λοιπόν ότι, η τουρκική επεμβατική πολιτική πέραν των συνόρων αποκτά ακόμη μια διάσταση, τη δημογραφική. Φυσικά, αυτή αν συνδυασθεί με τη γήρανση του πληθυσμού των ευρωπαϊκών χωρών, καθώς επίσης με την ίδρυση πολιτικών φορέων ελεγχομένων πλήρως από την Άγκυρα στις εν λόγω χώρες, καθίσταται σαφής η απειλή που δημιουργείται, της οποίας τα ποιοτικά χαρακτηριστικά την καθιστούν ασύμμετρη.

Και πέμπτον, με δεδομένο ότι, το βόρειο Ιράκ, η Συρία και η Kύπρος-Ανατολική Μεσόγειος-Αιγαίο θεωρούνται από την Άγκυρα ως ασύμμετρα Θέατρα Επιχειρήσεων, είναι προφανές ότι η εξωτερική της πολιτική είναι και θα συνεχίσει να είναι ασύμμετρη, στηριζόμενη σε μια ασύμμετρη στρατηγική.

Εν τω μεταξύ, σε περίπτωση διαμελισμού της Συρίας και του Ιράκ εκτιμάται ότι, η Τουρκία θα θέσει θέμα αμφισβήτησης κάθε συμφωνίας οριοθέτησης των συνόρων της με αυτές τις χώρες και συνεπώς θα επιδιώξει, είτε με την ανοχή των Μεγάλων Δυνάμεων είτε με την προσφιλή της τακτική της δημιουργίας τετελεσμένων, να διευρύνει εμμέσως ή αμέσως τα σύνορα της προς νότο. Εμμέσως, μέσω του ελέγχου τμήματος των κρατικών οντοτήτων που θα δημιουργηθούν σε περίπτωση διαμελισμού του Ιράκ και της Συρίας, επιφορτιζόμενη το ρόλο του «μεγάλου αδελφού» και έχοντας ως modus operanti τη δημιουργία και έλεγχο του ψευδοκράτους στην Κύπρο. Και αμέσως, μέσω της δημιουργίας Ασφαλών Περιοχών (Güvenli Βölgeler) ή Περιοχών Χωρίς Προβλήματα (Sorunsuz Βölgeler) από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις πέραν των τουρκικών συνόρων, είτε θέτοντας ως νομική βάση το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του Ο.Η.Ε. αναφορικά με το δικαίωμα αυτοάμυνας, είτε επικαλούμενη τη ανθρωπιστική διάσταση ενός ενδεχομένου κύματος προσφύγων από το βόρειο Ιράκ και τη Συρία προς την Τουρκία. Μάλιστα, η επιχείρηση «Ασπίδα του Ευφράτη (Fırat Kalkanı)» και συγκεκριμένα οι στρατιωτικοί, πολιτικοί και οικονομικοί της στόχοι κρίνεται σκόπιμο να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής διότι αποκαλύπτουν με τον πιο εμφανή τρόπο τον τουρκικό τρόπο σκέψης για το θέμα αυτό. Το επισημαίνω αυτό διότι η Άγκυρα έχει ήδη σχεδιάσει την πραγματοποίηση δύο αντίστοιχων επιχειρήσεων, εφόσον διαμορφωθεί κατάλληλο διεθνές περιβάλλον. Η πρώτη αφορά στο βόρειο Ιράκ στα σύνορα Ιράκ-Συρίας στην οποία, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, θα δοθεί η ονομασία «Ασπίδα του Τίγρη (Dicle Kalkanı). Και η δεύτερη επιχείρηση εντός του συριακού εδάφους κατά μήκος των τουρκο-συριακών συνόρων, βορειοδυτικά του Idlib, όπου το καθεστώς Άσαντ πραγματοποίησε την πρόσφατη επίθεση με τοξικά αέρια στους αντικαθεστωτικούς.

Ποια είναι η αντίληψη της τουρκικής κοινωνίας για το δημοψήφισμα και τι προκύπτει απ’ όσα έχει υποσχεθεί ο Ερντογάν στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου;

Οι κύριες αλλαγές του νέου Συντάγματος, εφόσον υπερισχύσει το ΝΑΙ θα αφορούν στα εξής:
Πρώτον, θα αυξηθεί ο αριθμός των βουλευτών από 550 σε 600.
Δεύτερον, η ηλικία των βουλευτών θα μειωθεί από το 25ο στο 18ο έτος.
Τρίτον, η εκλογή του προέδρου Δημοκρατίας και των βουλευτών θα πραγματοποιείται κάθε πέντε έτη. Σημειωτέον ότι, οι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν στις 3-11-2019, εφόσον υπερισχύσει το ΝΑΙ στο δημοψήφισμα.
Τέταρτον, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν θα αποκόπτει τους δεσμούς με το κόμμα του και θα έχει θητεία για δύο περιόδους.
Πέμπτον, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας θα εκλέγεται με απόλυτη πλειοψηφία.
Έκτον, η εκτελεστική εξουσία της χώρας θα μεταφερθεί στον πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Έβδομον, καταργείται το υπουργικό συμβούλιο.
Και όγδοο, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας θα διορίζει και θα παύει από τα καθήκοντα τους, τους αντιπροέδρους και τους υπουργούς.

Ενόψει του δημοψηφίσματος της 16ης Απριλίου 2017 παρατηρείται αύξηση της συσπείρωσης των Τούρκων κάτω από τη σκέπη της τουρκικής ταυτότητας, του Ισλάμ και του εθνικισμού, ενώ η στρατηγική που εφαρμόζει ο Ταγίπ Ερντογάν εστιάζεται σε τρεις άξονες, οι οποίοι τον δικαίωσαν στις εκλογικές αναμετρήσεις του παρελθόντος.
Ο πρώτος παραπέμπει στο «one man show».
O δεύτερος στη φράση «κερδίζω, πολλαπλασιάζοντας την ένταση και τις συγκρούσεις» .
Και ο τρίτος στις προεκλογικές υποσχέσεις και παροχές.

Σε ό,τι έχει να κάνει με την εκλογική πρόθεση των ψηφοφόρων, αυτή αναλύεται ως ακολούθως:

Πρώτον, οι λόγοι που οι Τούρκοι επιθυμούν το προεδρικό σύστημα, κατά σειρά προτεραιότητας, έχουν να κάνουν με τα εξής: α. Θα αρθούν τα εμπόδια στη διακυβέρνηση της χώρας. β. Επειδή υποστηρίζουν τον Ερντογάν. γ. Θα περιορισθούν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις. Και τέλος αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη της χώρας.

Δεύτερον, οι λόγοι που οι Τούρκοι δεν επιθυμούν το προεδρικό σύστημα, κατά σειρά προτεραιότητας, έχουν να κάνουν με τα εξής:
α. Θα κλιμακωθεί η πόλωση στην κοινωνία.
β. Η δημοκρατία θα υποστεί πλήγμα.
γ. Θα υπάρξει μια μονοπρόσωπη διακυβέρνηση της χώρας.
δ. Το σύστημα αυτό δεν συνάδει με την Τουρκία.
Και τέλος επειδή εναντιώνονται με τον Ταγίπ Ερντογάν.

Και τρίτον, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα δημοσκοπήσεις: α. Περιορίσθηκε ο αριθμός των αναποφάσιστων στο 4-5% και οι οποίοι στην πλειοψηφία τους δηλώνουν ότι δεν θα ψηφίσουν. β. Οι πόλεις που θα κρίνουν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος είναι η Κωνσταντινούπολη, η Άγκυρα και η Σμύρνη. γ. Το ερντογανικό στρατόπεδο εκτιμά ότι θα υπερισχύει το ΝΑΙ με 54%, ενώ τις τελευταίες 10 ημέρες παρατηρείται μια ανοδική τάση. δ. Το αντιερντογανικό στρατόπεδο εκτιμά ότι θα υπερισχύσει το ΟΧΙ με 56,5%. ε. Η ποιοτική διαφορά των δημοσκοπήσεων των ερντογανικών έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι περισσότερες από αυτές παραπέμπουν στο σύνολο της τουρκικής επικράτειας, ενώ των υποστηρικτών του ΟΧΙ σε συγκεκριμένες περιοχές όπου ο Ερντογάν δεν τυγχάνει ευρείας αποδοχής.

Επίσης, ένα άλλο ζήτημα που τίθεται είναι ότι, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα αλλάξει τον πολιτικό χάρτη της Τουρκίας. Ειδικότερα, εάν υπερισχύσει το ΝΑΙ εκτιμάται ότι θα τεθεί θέμα αλλαγής της ηγεσίας του ρεπουμπλικανικού κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης CHP. Από την άλλη πλευρά, σε περίπτωση που υπερισχύσει το ΟΧΙ δεν θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές και ο Ερντογάν θα συνεχίσει τα καθήκοντα του με τις διευρυμένες αρμοδιότητες που έχει σύμφωνα με το άρθρο 104 του Συντάγματος που φρόντισε ήδη να ψηφισθούν.

Τι επίλογο θα βάζατε σε όλα τα στοιχεία που μας παραθέσατε;

Μια ορθή στρατηγική εκτίμηση, μεταξύ άλλων προϋποθέτει το εξής: «Αντί να επικεντρωνόμαστε μόνο σε άτομα και εν προκειμένω για την Τουρκία στον πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, κρίνεται σκόπιμο να επικεντρωνόμαστε στην κοινωνία, στο σύνολο του κρατικού μηχανισμού και στο έθνος.». Συνεπώς, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι, η πολιτική σοφία για την αντιμετώπιση της ασύμμετρης πλέον τουρκικής επεμβατικής πολιτικής πέραν των συνόρων της θα πρέπει να εστιασθεί σε μια αρχή [στρατηγική με τακτικούς ελιγμούς είναι ο πιο σίγουρος δρόμος για τη νίκη, ενώ τακτικοί ελιγμοί χωρίς στρατηγική είναι ο θόρυβος πριν την ήττα (Σουν Τζου)] και σε έξι άξονες: τον πολιτικό, τον διπλωματικό, τον οικονομικό, τον κοινωνικο-πολιτιστικό, καθώς επίσης τους άξονες άμυνας και ασφάλειας.

Υπό αυτήν την έννοια θα ήταν χρήσιμο να έχουμε υπόψη μας τις ακόλουθες φράσεις που χρησιμοποίησαν κατά διαστήματα Τούρκοι αρχηγοί γενικών επιτελείων σε ομιλίες που πραγματοποίησαν σε στρατιωτικές σχολές της χώρας τους:
  1. «Μη λησμονείτε ότι η παράδοση μας στηρίζεται στο μυαλό των νεκρών και όχι στο νεκρό μυαλό. Άλλωστε ο αριθμός των νεκρών είναι μεγαλύτερος από τον αριθμό των ζωντανών».
  2. «Οι κοινωνίες, που ζουν από τύχη και οι οποίες δεν αντιλαμβάνονται πόσο σημαντικό είναι να βασίζονται σε στέρεα στηρίγματα για να φθάσουν στους εθνικούς τους στόχους στο μέλλον, δεν θα μπορέσουν να περπατήσουν με σίγουρα βήματα στο μέλλον».
  3. «Δεν θα μπορέσετε να πλάσετε το μέλλον με το να βλέπετε μόνο όνειρα. Οι αλήθειες του παρελθόντος είναι οι πραγματικότητες του σήμερα και οι προβλέψεις του μέλλοντος. Πρέπει να δεχθούμε πως αρκετά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι λανθασμένες λύσεις του παρελθόντος».
  4. «Σ΄ αυτήν την πορεία και σ’ αυτήν τη ζωή θα μάθουμε πολλά νέα πράγματα, αλλά δυστυχώς ως επί το πλείστον θα τα μάθουμε χάνοντας. Αυτό δεν πρέπει να το ξεχνούμε. Αυτό που είναι σημαντικό δεν είναι να μαθαίνεις χάνοντας, αλλά να μαθαίνεις κερδίζοντας».
  5. «Ένας έξυπνος εχθρός είναι προτιμότερος από έναν ανεγκέφαλο και ανόητο φίλο».
Πηγή Militaire


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

9 Απρ 2017


Τι εντολές έδωσε ο Ερντογάν 
στους πράκτορες της ΜΙΤ για την Ελλάδα

Ο Έριχ Σμιτ-Έενμπομ, επικεφαλής του Γερμανικού Ινστιτούτου Ερευνών, μιλά για τη δράση των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών στη χώρα μας αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη

Του Παντελή Βαλασόπουλου

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν, έχει δώσει εντολή στις μυστικές υπηρεσίες της χώρας του να αποσταθεροποιήσουν χώρες όπως η Ελλάδα. Αυτό υποστηρίζει ο Έριχ Σμιτ Έενμπομ, επικεφαλής του Γερμανικού Ινστιτούτου Ερευνών για την Πολιτική Ειρήνης. Ο Ε. Σμιτ Έενμπομ και το ινστιτούτου παρακολουθούν και καταγράφουν τη δράση των μυστικών υπηρεσιών σε ολόκληρο τον κόσμο.
Θεωρείται ίσως το πιο έγκυρο ινστιτούτου στον κόσμο, που ασχολείται ειδικά με τις μυστικές υπηρεσίες, ενώ ο Ε. Σμιτ Έενμπομ είναι αναλυτής, συγγραφέας και δημοσιογράφος, στον οποίο προσφεύγουν πάντοτε τα γερμανικά και διεθνή ΜΜΕ για θέματα που αφορούν τη δράση των μυστικών υπηρεσιών. Η εφημερίδα “Die Zeit” είχε γράψει χαρακτηριστικά για τον Ε. Σμιτ Έενμπομ: «Ο άνθρωπος που παρακολουθεί αυτούς που μας παρακολουθούν».

Μιλήσαμε με τον Ε. Σμιτ Έενμπομ ειδικά για τη δράση των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (ΜΙΤ) στην Ελλάδα, αλλά και γενικότερα στην Ευρώπη και στον κόσμο. Όσα μας είπε είναι αποκαλυπτικά για το τι συμβαίνει τον τελευταίο καιρό –αλλά και παλιότερα- με τη δράση των τούρκων πρακτόρων.

- Πριν από λίγες ημέρες στην Ελλάδα είχαμε ένα περιστατικό στο οποίο βρέθηκαν όπλα σε τζαμί της Ξάνθης, όπου και κατοικεί η μουσουλμανική μειονότητα της περιοχής. Παράλληλα, Ισπανός που συνελήφθη από τις ελληνικές Αρχές ομολόγησε πως είναι πράκτορας των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών. Τι γνωρίζετε για τη δράση της ΜΙΤ στην Ελλάδα;
Εδώ και καιρό ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν έχει δώσει εντολή στις μυστικές υπηρεσίες να αυξήσουν τη δραστηριότητά τους, καθώς μακρόπνοος στόχος του είναι μια Τουρκία που δεν θα περιορίζεται στα σημερινά της σύνορα. Υπήρξαν και τουρκικές εφημερίδες που δημοσίευσαν χάρτες με τα σχέδια αυτά, στα οποία μπορούσαμε να δούμε μια μεγάλη Τουρκία, όπου –μεταξύ άλλων- περιλαμβάνονται εδάφη της Βουλγαρίας, αλλά και της Ελλάδας. Δεν πρόκειται στην ουσία για κενές απειλές της Τουρκίας, αλλά για ένα είδος πολέμου. Ειδικά στη Βόρεια Ελλάδα, οι τουρκικές υπηρεσίες δρουν με στόχο την αποσταθεροποίηση της περιοχής. Είναι ένα είδος υβριδικού πολέμου. Και πάντοτε στον υβριδικό αυτό πόλεμο γίνεται προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν οι μειονότητες. Και ένα μέρος των μειονοτήτων αυτών να εξοπλισθεί με όπλα.
Αυτό το ζούμε σε ολόκληρη την Ευρώπη, και όχι μόνον στην Ελλάδα, όπου η τουρκική κυβέρνηση χρησιμοποιεί τις μειονότητες, ειδικά σε χώρες όπου υπάρχει αυξημένη τουρκική παρουσία, όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Ελβετία, Η δράση αυτή ξεκινά από παρακολούθηση και εξολόθρευση αντιπολιτευτικών φωνών. Βεβαίως, ο μεγάλος εχθρός είναι το ΡΚΚ –από το 2013- και οι Τούρκοι εκείνοι που πήραν μέρος στις διαμαρτυρίες της πλατείας Γκεζί, ενώ το τελευταίο διάστημα, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, στους εχθρούς περιλαμβάνονται και οι γκιουλενιστές. Χρησιμοποιούν απειλητικές επιστολές, εκφοβίζουν με δολοφονίες, ενώ υπάρχουν μαζικές παρακολουθήσεις εκείνων τους οποίους η Άγκυρα θεωρεί πως βρίσκονται κοντά στο κίνημα του Γκιουλέν.

- Πόσο επικίνδυνο θεωρείτε πως είναι κάτι τέτοιο για την Ελλάδα και γενικότερα για την Ευρώπη;
Οι κινήσεις αυτές των Τούρκων απειλούν την εσωτερική ειρήνη σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Γερμανία, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πρέπει να γνωρίζουμε πως ο Ερντογάν έχει έναν στόχο. Ο στόχος αυτός είναι μέχρι το 2023 να εγκαθιδρύσει στην Τουρκία ένα ισλαμικό καθεστώς, το οποίο δεν θα περιορίζεται μόνο στην Τουρκία, αλλά θα λειτουργεί ως μοντέλο και για άλλες αραβικές χώρες. Στόχος επίσης είναι να δημιουργηθούν στην Ευρώπη θύλακες αυτού του ισλαμικού κράτους και να χρησιμοποιηθούν οι τούρκοι της Ευρώπης ως όργανα αυτού του τουρκικού – ισλαμικού κράτους.

- Ποιους χρησιμοποιούν οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες ως πράκτορές τους;
Χρησιμοποιείται ένα ευρύ φάσμα ατόμων. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε πως τουλάχιστον 30 τούρκοι διπλωμάτες στη Γερμανία είναι πράκτορες της ΜΙΤ. Από εκεί και πέρα, υπάρχει ένα δίκτυο εταιρειών τις οποίες η ΜΙΤ χρησιμοποιεί ως «βιτρίνα». Επιπλέον, χρησιμοποιούνται ιμάμηδες, οι οποίοι διορίζονται από το τουρκικό υπουργείο Θρησκευμάτων και των οποίων ο ρόλος είναι να κατασκοπεύουν τους τούρκους συμπολίτες τους και να δίνουν πληροφορίες γι αυτούς κατευθείαν στην Άγκυρα.
Κατάσκοποι βρίσκονται ακόμη και σε συλλόγους γονέων, τουρκικές τράπεζες, τουριστικά γραφεία, καθώς και σε θρησκευτικές οργανώσεις.
Οι γερμανικές Αρχές υπολογίζουν πως τη στιγμή αυτή στην Ευρώπη –και φυσικά στην Ελλάδα και στη Γερμανία- δρουν συνολικά περίπου 800 πράκτορες, δηλαδή το 10% του συνολικού προσωπικού της ΜΙΤ. Οι 400 από αυτούς δρουν στη Γερμανία, ενώ γύρω στους 50 στην Ελβετία, αυτή την μικρή χώρα, που όμως έχει ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία, καθώς σε αυτή την ουδέτερη χώρα το ΡΚΚ δρα νόμιμα.

- Οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες ασκούν κατασκοπευτική δράση στην Ελλάδα;
Για τις γερμανικές υπηρεσίες η Ελλάδα δεν είναι χώρα στην οποία δίνουν προτεραιότητα. Αντίθετα, προτεραιότητα για τους Γερμανούς έχει η Τουρκία. Κάτι που οφείλεται σε πολλούς λόγους. Η Τουρκία θέλει να γίνει μέλος της Ε.Ε. και οι γερμανικές υπηρεσίες θέλουν να έχουν μια πλήρη εικόνα για το τι συμβαίνει στην Τουρκία, γιατί εκεί υπάρχει διαφθορά μέχρι την κορυφή της εξουσίας, αλλά και γιατί η χώρα και οι μυστικές υπηρεσίες της προσπαθούν με κάθε μέσο να αναμειχθούν στις εσωτερικές υποθέσεις γειτονικών κρατών τους, όπως η Ελλάδα και η Συρία, αλλά και χωρών της κεντρικής Ασίας.
Έργο των μυστικών υπηρεσιών είναι να δίνουν τις πληροφορίες αυτές στην καγκελαρία, ώστε να χρησιμοποιούνται στις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία. Η Ελλάδα δεν παίζει σημαντικό ρόλο για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες.

- Πώς κρίνετε τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες; Έχουν καλές επιδόσεις; Είναι μια μοντέρνα υπηρεσία;
Οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες είναι σύγχρονες, χρησιμοποιούν τα πιο εξελιγμένα μέσα τεχνολογίας, αλλά έχουν ένα βασικό χαρακτηριστικό: η δράση τους είναι πολύ επιθετική. Η ΜΙΤ είναι μια πολύ επιθετική υπηρεσία. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούν συχνά ως μέσο δράσης τους τις δολοφονίες και έχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα στην Ευρώπη, κυρίως με δολοφονίες Κούρδων ακτιβιστών.
Η ΜΙΤ είναι πολύ επαγγελματική μυστική υπηρεσία, που ως ιδεολογία της έχει τον νέο-οθωμανισμό. Και αυτό όχι σήμερα, αλλά από τη δεκαετία του 1990.

Κλείνοντας, ο Ε. Σμιτ Έενμπομ μας έθεσε το ερώτημα:
«Μήπως γνωρίζετε τι τύπου όπλα ήταν αυτά που βρέθηκαν στο τζαμί της Ξάνθης; Σας ερωτώ γιατί υπάρχουν πολύ έγκυρες πληροφορίες ότι το τελευταίο διάστημα η ΜΙΤ έχει εξοπλίσει τους πράκτορές της σε ολόκληρη την Ευρώπη με τα τσεχικά πιστόλια τύπου Scorpion»…

Πηγή εφημ. RealNews


Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου