Top Social Icons

Menu Right

Left Sidebar
Left Sidebar
Featured News
Right Sidebar
Right Sidebar

Η κατηγορια που επιλεξατε...

15 Μαρ 2013


  • Η αντεπίθεση της Μόσχας για ΔΕΠΑ και η "κόκκινη γραμμή" της κυβέρνησης για το τίμημα
  • Τι σηματοδοτεί η έλευση Λαβρώφ τον Απρίλιο
  • 29 Απριλίου οι δεσμευτικές προσφορές για ΔΕΠΑ
  • Τελεσίγραφο του Κρεμλίνου μετέφερε ο Αλεξέι Μίλερ
  • Το "φάντασμα" του Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολη πλανάται πάνω από το Μαξίμου
  • Οι Ρώσοι θέλουν να κατοχυρώσουν την παρουσία τους στον ενεργειακό «χάρτη», όπως διαμορφώνεται από την ανακάλυψη των νέων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων
Το παιχνίδι γύρω από τη ΔΕΠΑ χοντραίνει. Στην τελική ευθεία, οι πιέσεις από όλες τις πλευρές εντείνονται και οι Ρώσοι μπαίνουν πια δυναμικά, σχεδιάζοντας μία πραγματική αντεπίθεση προκειμένου να βγουν νικητές.

Κομβικό ρόλο παίζει η επίσκεψη του ΥΠΕΞ κ. Λαβρώφ τον Απρίλιο. Την ίδια στιγμή η Ελληνική κυβέρνηση, παρά τις ρητορικές διαβεβαιώσεις, παραμένει εγκλωβισμένη στο αρχικό δίλημμα «με τους Ρώσους ή απέναντι» και στην ανάγκη προώθησης του διαγωνισμού υπό την ασφυκτική πίεση της τρόικα.

Στο μέγαρο Μαξίμου γίνεται αντιληπτό ότι ο εύκολος δρόμος δεν υπάρχει πλέον και η όποια απόφαση θα έχει το αντίστοιχο «τίμημα». Ο Αντώνης Σαμαράς γίνεται δέκτης εισηγήσεων στενών του συνεργατών που τον συμβουλεύουν να προσέξει το «ρωσικό άνοιγμα», θυμίζοντάς του την τύχη και τις συνέπειες τόσο του αντίστοιχου ανοίγματος του Κ. Καραμανλή, όσο και το ναυάγιο ακόμη και του εμβληματικού project του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, που παρά την έντονη πολιτική υποστήριξη από Μόσχα και Αθήνα κατέρρευσε τελικά μέσω Βουλγαρίας, αποδεικνύοντας την αμείωτη δύναμη του αμερικανικού παράγοντα.

Αλλαγή στρατηγικής
Όλα αυτά είναι σε γνώση του Κρεμλίνου, που προχωρά σε πιο επιθετική στρατηγική. Οι Ρώσοι, πέρα από την τακτική προβολής των πλεονεκτημάτων για την Ελλάδα, στην περίπτωση που πάρουν τη ΔΕΠΑ (ευνοϊκή σύμβαση προμήθειας αερίου, επανεξέταση του Ελληνικού σκέλους του South Stream, ενεργειακές επενδύσεις) περνούν σε ασφυκτικό πρέσινγκ.
Η επιδίωξή τους ξεφεύγει από τα όρια της κατοχύρωσης και ενίσχυσης της δεσπόζουσας θέσης τους στον ευρωπαϊκό εφοδιασμό και εκτείνεται στην ενεργό παρουσία τους στην ευρύτερη περιοχή, μετά την «απώλεια» της Συρίας, όσον αφορά τον μελλοντικό «χάρτη» με την προοπτική που ανοίγουν τα νέα κοιτάσματα υδρογονανθράκων (Κύπρος, Ισραήλ) και τα πιθανολογούμενα νέα κοιτάσματα στο Ιόνιο και στην Κρήτη, όπως φάνηκε καθαρά από την πρόθεση ρωσικών εταιρειών να εμπλακούν στις έρευνες, που συζήτησε ο Α. Μίλερ με τον Α. Σαμαρά. Ο επικεφαλής της Gazprom είχε πρώτο θέμα στην ατζέντα του τη ΔΕΠΑ, αλλά το γεγονός ότι είχε στείλει από το προηγούμενο Σάββατο στην Αθήνα τον γενικό διευθυντή ερευνών του ρωσικού κολοσσού Αντρέι Κριλόφ, λέει πολλά.

Ο Μίλερ, στενότατος συνεργάτης του Πούτιν, μετέφερε τα αυστηρά μηνύματα του Κρεμλίνου. Πέρα από την απαίτηση για «καθαρούς όρους στο παιχνίδι» το συμπέρασμα όσων είχαν το τελευταίο διάστημα επαφές με τη Μόσχα είναι ότι η ρωσική πλευρά, σε περίπτωση που ο διαγωνισμός για τη ΔΕΠΑ πάρει «ανορθόδοξη» τροπή θα αντιδράσει έντονα, όχι μόνο σχετικά με τις υπόλοιπες ρωσικές επενδύσει, αλλά φτάνοντας μέχρι και σε προσφυγή σε ευρωπαϊκά δικαστήρια.
Παράλληλα, η αξίωση για αλλαγή των όρων π0ου αφορούν την απώλεια της εγγυητικής επιστολής 180 εκατομμυρίων ευρώ σε περίπτωση που η Gazprom πάρει τον διαγωνισμό, αλλά κοπεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού, ήταν σαφής απάντηση στο αμερικανόπνευστο σχέδιο αποκλεισμού της.

Η παρουσία τους όμως είχε και το στόχο να επικαιροποιήσει τις συμμαχίες σε πολιτικό, οικονομικό και επικοινωνιακό επίπεδο, προλειαίνοντας το έδαφος για την επίσκεψη Λαβρώφ.
Ο Ρώσος ΥΠΕΞ, σύμφωνα με πληροφορίες, θα έρθει στην Αθήνα πριν το τέλος Απριλίου που θα κατατεθούν οι δεσμευτικές προσφορές για τη ΔΕΠΑ, θέλοντας να δείξει την βαρύτητα που έχει η υπόθεση για τη Μόσχα. Από το κλίμα που θα συναντήσει θα εξαρτηθεί και η επίσκεψη Σαμαρά στη Ρωσία, ο οποίος αναμένει ίσως και πριν τη Μόσχα το «πράσινο φως» για να περάσει την πόρτα του Λευκού Οίκου.

Κόκκινη γραμμή
Παρά την αμηχανία που επικρατεί στο κυβερνητική επιτελείο, το μέγαρο Μαξίμου στέλνει μηνύματα ότι ο διαγωνισμός θα προχωρήσει κανονικά. Η ανησυχία του Αντώνη Σαμαρά, όμως, είναι πολύ-επίπεδη, με το μπαράζ πιέσεων Αμερικανών και Ευρωπαίων για να μην περάσει η ΔΕΠΑ σε ρωσικά χέρια να συνεχίζεται. Οι διαβεβαιώσεις, ωστόσο, που είχαν δοθεί στο παρασκήνιο για «ισχυρή δυτική υποψηφιότητα», μέχρι τώρα πέφτουν στο κενό.
Παρά τις έντονες διεργασίες που υπάρχουν μεταξύ των υποψηφίων μνηστήρων και ευρωπαϊκών ενεργειακών κολοσσών, όπως της ΕΝΙ ή των Γάλλων, ακόμη δεν φαίνεται «φως», ενώ το ενδιαφέρον του Κατάρ επικεντρώνεται στα projects για υποδομές που αφορούν LNG.

Οι επαναλαμβανόμενες διαβεβαιώσεις Σαμαρά ότι η ΔΕΠΑ θα πάει σε όποιον δώσει το υψηλότερο τίμημα ερμηνεύεται ως μήνυμα διπλής κατεύθυνσης. Από τη μία καθησυχαστικό προς τη Μόσχα και από την άλλη «εγρήγορσης» προς τη Δύση, ως «ύστατη ευκαιρία» για τη συγκρότηση ενισχυμένης υποψηφιότητας, βάζοντας όμως και για μία «κόκκινη γραμμή», που η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει παρασκηνιακά τόσο σε Βρυξέλλες, όσο και σε Ουάσινγκτον, όσον αφορά το τίμημα. Δηλαδή, ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί η τελική προσφορά να είναι μικρότερη από τις αντίστοιχες ρωσικές, γιατί τότε προκύπτουν μεγάλοι κίνδυνοι για τον ίδιο τον διαγωνισμό, αν οι Ρώσοι προσφύγουν στο ευρωπαϊκό δικαστήριο λόγω νόθευσης του ανταγωνισμού.
Τότε τα αποτελέσματα θα ήταν καταστροφικά αφού ο φετινός στόχος των 2,6 δισ. ευρώ που επιτακτικά ζητά η τρόικα θα καθίστατο ανέφικτος, ενώ και όλο το πρόγραμμα των αποκρατικοποιήσεων θα κινδύνευε να τιναχτεί στον αέρα.

«Κάνουν νερά» οι Αζέροι
Σε παιχνίδι στρατηγικής προχωρούν και οι Αζέροι της Socar, αφήνοντας να διαφανεί ότι κάνουν δεύτερες σκέψεις για τη διεκδίκηση του ΔΕΣΦΑ. Πριν λίγες ημέρες εκπρόσωποι της Αζερικής κυβέρνησης είχαν τονίσει τη στρατηγική σημασία που έχει για τη χώρα τους η απόκτηση του ελέγχου της Ελληνικής εταιρείας φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τον αγωγό ΤΑΡ και τον έλεγχο του νότιου διαδρόμου.
Σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες, όμως, ως άσκηση πίεσης στην Ελληνική κυβέρνηση εκφράζουν δυσαρέσκεια για το «το ισχυρό στρατηγικό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα της προσφοράς τους δεν φαίνεται να συνεκτιμάται στο πλαίσιο της αξιολόγησης του διαγωνισμού», ενώ καλλιεργούν αμφιβολίες για το αν μπορούν να ανταγωνιστούν την ρωσική πλειοδοσία, αν οι υπερπροσφορές των ρωσικών εταιρειών επιβεβαιωθούν και στην τελική φάση.
Κι αυτό έχει ως αποδέκτη και την Ουάσινγκτον, καθώς, παρά την αμέριστη υποστήριξή της στους Αζέρους ως βασικό ανάχωμα στη «ρωσική επέλαση», δεν έχει βρεθεί μέχρι τώρα τρόπος να ενισχυθεί η υποψηφιότητά τους. Αν τελικά οι Αζέροι δεν συνεχίσουν τον διαγωνισμό, τότε τον ΔΕΣΦΑ θα μείνουν να διεκδικούν μόνο η Sintez (Negusneft) και το σχήμα Τέρνα – PPF.

Πηγή εφημ. "Deal News"


Τόσο η αντιπολίτευση, όσο και η κυβέρνηση της Συρίας κατανοούν πλέον ότι η λύση στο αιματηρό αδιέξοδο που συνεχίζεται δύο χρόνια, πρέπει να είναι πολιτική. Αυτό κατέστη σαφές από τις επαφές της συριακής αντιπολίτευσης στη Μόσχα.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, κατηγόρησε τους εξωτερικούς παράγοντες που χρηματοδοτούν τη συριακή αντιπολίτευση, λέγοντας ότι έτσι δημιουργούν εμπόδια για την πολιτική-ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος. Στην συγκεκριμένη δήλωση προέβη ο ίδιος κατά τη συνάντηση με εκπροσώπους Εθνικής Συντονιστικής Επιτροπής της Συρίας που πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαρτίου στη Μόσχα. Την ίδια στιγμή, όλα δείχνουν ότι η Δύση απορρίπτει την άμεση στρατιωτική επέμβαση, αλλά σκοπεύει να επιτύχει την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ Άσαντ στηρίζοντας και χρησιμοποιώντας τους εξεγερθέντες.

Ο κ. Λαβρόφ ανέφερε ότι «η κατάσταση στη Συρία δεν βελτιώνεται παρά το γεγονός ότι όλες οι πλευρές αντιλαμβάνονται όλο και περισσότερο πως είναι ανάγκη να σταματήσει η βία και να ξεκινήσει ο διάλογος. Ωστόσο, είναι αρκετοί εκείνοι που προσπαθούν να εμποδίσουν αυτή την εξέλιξη, όπως οι έξωθεν υποστηρικτές των πλέον αδιάλλακτων τμημάτων της αντιπολίτευσης». Για αυτό, πρόσθεσε απευθυνόμενος στους εκπροσώπους της Εθνικής Συντονιστικής Επιτροπής, «είμαστε σίγουροι πως οι προσπάθειες τις οποίες έχετε ξεκινήσει για να ενώσετε την πατριωτική αντιπολίτευση, θα συμβάλλει πάρα πολύ στη διαδικασία που επιθυμούμε να εφαρμοστεί».

Όπως μεταδίδει το πρακτορείο ITAR-TASS, ο κ. Λαβρόφ τόνισε ότι το συνέδριο των πατριωτικών δυνάμεων της αντιπολίτευσης που διεξήχθη τον Ιανουάριο στο Παρίσι, διαμόρφωσε τις δικές του εποικοδομητικές προσεγγίσεις για την έναρξη του διαλόγου, ταυτόχρονα με τις ιδέες που κατέθεσε η συριακή κυβέρνηση με τον ίδιο στόχο. Επιθυμία της Ρωσίας, πρόσθεσε ο υπουργός Εξωτερικών, «είναι να επιλυθούν όλα τα θέματα από τους ίδιους Σύρους, χωρίς συνταγές από το εξωτερικό, και να αποφασίσουν για τη μοίρα της χώρας τους, όπως και για εκείνη μεμονωμένων πολιτικών».

Συρία, η νέα Σομαλία;

Από την πλευρά του, ο συντονιστής της Εθνικής Συντονιστικής Επιτροπής της συριακής αντιπολίτευσης, Χισάμ Μανά, δήλωσε ότι μόνο μια πολιτική λύση θα σώσει τη Συρία από μια εξέλιξη παρόμοια αυτή στη Σομαλία. Σήμερα, αυτή την άποψη υποστηρίζουν πολλά από τα μέλη του Εθνικού Συνασπισμού αντιπολιτευτικών και επαναστατικών δυνάμεων, αλλά και ένα σημαντικός αριθμός στη συριακή κυβέρνηση, ανέφερε.

Παράλληλα, όπως μεταδίδει το RIA Novosti, ο εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης επεσήμανε ότι η στρατιωτική επιλογή «είναι αρκετά ισχυρή και βρίσκεται σε εξέλιξη». Ο Μανά ανέφερε ωστόσο, ότι η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού της Συρίας είναι πεπεισμένη ότι η πολιτική λύση είναι πιο σωτήρια για τη χώρα», και πρόσθεσε πως ο δρόμος για την ειρηνική πολιτική λύση στην κρίση περνά από τη Μόσχα. «Είμαστε ευτυχείς που βρισκόμαστε εδώ -είπε- εφόσον πάντοτε λέγαμε ότι η ειρηνική πολιτική διευθέτηση της κρίσης περνά πάντα μέσα από τη Μόσχα. Το λέγαμε ακόμα και τότε που ο Αραβικός Σύνδεσμος πρότεινε τη δική του λύση. Επομένως, για εμάς είναι πολύ σημαντική η συνεργασία μαζί σας για την επίτευξη αυτού του στόχου».

Η Δύση δεν θέλει επέμβαση

Ο αντιπρόεδρος του Κέντρου Πολιτικών Μελετών, Ντμίτρι Πολικάνοφ, δηλώνει βέβαιος ότι οι χώρες της Δύσης δεν θα ήθελαν μια απευθείας στρατιωτική επέμβαση. Παράλληλα όμως, δεν τις ικανοποιεί το καθεστώς του Άσαντ και «γι’ αυτό χρησιμοποιούν άλλους τρόπους για να ανατρέψουν το καθεστώς, χρησιμοποιώντας ξένα χέρια. Η ουσία της τακτικής τους είναι να αλλάξουν την κατάσταση, αλλά χωρίς να αναμιχθούν απευθείας. Οι χώρες της Δύσης κατανοούν ότι η απευθείας στρατιωτική επέμβαση δεν θα αποφέρει τίποτα θετικό».

Ο αναλυτής είναι σίγουρος πως στη Δύση εξαρχής δεν πίστευαν στην επιτυχία των διαπραγματεύσεων και «όσο πιο αδιέξοδη γίνεται η κατάσταση, τόσο λιγότερη υπομονή και πίστη υπάρχει για διαπραγματεύσεις». Και επισημαίνει, ότι «ενώ ο διάλογος στο εσωτερικό της Συρίας δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί, η απροθυμία στο εξωτερικό της μιας από τις πλευρές για διαπραγματεύσεις, κάνει το έργο αυτό ακόμη πιο δύσκολο».

Εκπαιδεύουν την αντιπολίτευση

Την προηγούμενη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι παραδέχθηκε για πρώτη φορά και επίσημα ότι πολλές χώρες της Δύσης εκπαιδεύουν τους Σύρους αντάρτες του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, και συνέστησε στον Άσαντ να φανεί πιο προσεκτικός στις προγνώσεις του για το μέλλον. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εκατοντάδες αντάρτες έχουν εκπαιδευτεί σε στρατόπεδα της Ιορδανίας. Ειδικότερα, η εκπαίδευση περιλάμβανε την εξοικείωση με αντιαρματικά όπλα και το φορητό αντιαεροπορικό σύστημα «Στίνγκερ». Η εκπαίδευση γίνεται στην ιορδανική στρατιωτική βάση KASOTC.

Επίσης, στις αρχές Μαρτίου, η ΕΕ ήρε την απαγόρευση για προμήθειες στρατιωτικού υλικού στο έδαφος της Συρίας, που αφορούσε μη ιπτάμενα μέσα. Συγκεκριμένα, έγινε λόγος για «μη πολεμικά, θωρακισμένα μεταφορικά μέσα», κιάλια, συστήματα επικοινωνίας και άλλο εξοπλισμό. Η απόφαση της ΕΕ λήφθηκε παρά τις συστάσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, ο οποίος ζήτησε από τις Δυτικές χώρες να απόσχουν από την παροχή στρατιωτικής βοήθειας στις αντιμαχόμενες πλευρές στη Συρία. Εν τω μεταξύ, την περασμένη Δευτέρα ο κ.Ιμόν Γκίλμορ, υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας, η οποία προεδρεύει αυτό το διάστημα στην ΕΕ, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες επιθυμούν να διαδραματίσει η Ρωσία «πιο εποικοδομητικό» ρόλο στην εξεύρεση των τρόπων που θα οδηγούσαν στη διευθέτηση της σύγκρουσης στη Συρία.

Η σύγκρουση στη Συρία ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και τους αντικαθεστωτικούς ξεκίνησε στις 11 Μαρτίου του 2011 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, στο διάστημα αυτό έχουν χάσει τη ζωή τους στη χώρα περισσότεροι από 70 χιλιάδες άνθρωποι. 


O πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, υπέγραψε σήμερα, νομοσχέδιο που ψήφισε η Δούμα και ενέκρινε το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, σύμφωνα με το οποίο δεν επιτρέπεται σε ξένες τράπεζες να ανοίγουν υποκαταστήματα στη Ρωσία, ανακοινώθηκε στην ιστοσελίδα της κυβέρνησης.

Στο εξής, οι ξένες τράπεζες μπορούν να ασκούν δραστηριότητά στη Ρωσία μόνο μέσω θυγατρικών εταιρειών τους, οι οποίες υπόκεινται στη ρωσική δικαιοδοσία.

Όπως αναφέρεται σε επεξηγηματικό σημείωμα του νομοσχεδίου, τα υποκαταστήματα ξένων τραπεζών λειτουργούν διαφορετικά από τις θυγατρικές των ξένων τραπεζών, και δεν υπόκεινται σε πλήρη έλεγχο από τις ρυθμιστικές αρχές. Δεν είναι υποχρεωμένα να τηρούν αποθεματικά, ή να ενημερώνουν την τράπεζα της Ρωσίας μέσω λογιστικών συστημάτων, ούτε να αποδίδουν μηνιαίες αναφορές στην Τράπεζα της Ρωσίας.

Οι υπερασπιστές του νομοσχεδίου υποστηρίζουν ότι αυτά τα προνόμια των ξένων υποκαταστημάτων μπορούν να μειώσουν την ανταγωνιστικότητα των ρωσικών τραπεζών.

Ο νέος νόμος μεταξύ άλλων, τροποποιεί τον υπάρχον τραπεζικό θεσμικό πλαίσιο όπως είχε οριστεί μέχρι το 2015, συμπεριλαμβάνοντας επίσης τις συμφωνίες που είχαν συναφθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ρωσίας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ).


Η Ελλάδα, με το τροϊκανό μαχαίρι στον κρόταφο έχει συλλάβει ένα φαραωνικό σχέδιο ιδιωτικοποιήσεων από τις οποίες, με διαδοχικές εκπτώσεις ως προς τα τελικά έσοδα, προσδοκά να ξεπληρώσει το δημόσιο χρέος. Φυσικά, βάζοντας κάτω τα νούμερα σε ένα πρόχειρο υπολογισμό, τα εκτιμώμενα προς το παρόν έσοδα για όλο το project, για όλη δηλαδή την τετραετία μέχρι και το 2016, δεν ξεπερνούν τα 10 δις ευρώ, τα οποία αντιστοιχούν στο 3% του χρέους, ή κάπου εκεί γύρω. Δεν χρειάζεται δε να υπενθυμίσουμε ότι κάθε δεκάρα από τις ιδιωτικοποιήσεις πηγαίνει εντός 10 ημερών, αυστηρά, σε ειδικό λογαριασμό της ΤτΕ και από κει με το πρώτο αεροπλάνο στους δανειστές.

Με αυτά τα δεδομένα γίνεται φανερό ότι οι ιδιωτικοποιήσεις δεν συνεισφέρουν ούτε στην απομείωση του χρέους, ούτε στην εξασφάλιση μισθών και συντάξεων, όπως οι κυβερνητικοί απατεώνες διακηρύσσουν για να ρίχνουν στάχτη στα μάτια και να διατηρούν την αποδοχή του ξεπουλήματος από την κοινή γνώμη σε υψηλά επίπεδα. Απλώς, με τον τρόπο αυτό δίνουν χέρι βοηθείας στα αρπαχτικά, να εφορμήσουν στα  έτοιμα στημένα κρατικά μονοπώλια, να τα ξεζουμίσουν, μιας και οι διαδοχικοί εφαρμοστικοί και χατζηδάκειοι αναπτυξιακοί νόμοι τους παρέχουν ύδωρ και γην, και μετά, όταν καταστούν ασύμφορα να τα εγκαταλείψουν.

Ο πυρετός των ιδιωτικοποιήσεων όμως, ενώ εδώ στην Ελλάδα ανεβαίνει, στην υπόλοιπη Ευρωζώνη κατεβαίνει, σε σημείο μάλιστα υποθερμίας.  Έχοντας ήδη περάσει από την ιδεολογική πρέσα του μεγαλείου του ιδιωτικού έναντι του δημοσίου, εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες, και έχοντας νοιώσει στο πετσί της τα εξ αυτών αποτελέσματα, αλλάζει πλώρη και επανακρατικοποιεί με ρυθμούς ανάλογους με αυτούς που επικρατούσαν όταν ιδιωτικοποιούσε. Οι τομείς που έρχονται πίσω στους δήμους, τις περιφέρειες και τα κρατίδια (π.χ. Γερμανία) περιλαμβάνουν κυρίως την ύδρευση και την ηλεκτροδότηση, και επεκτείνονται και στις μεταφορές, τα σκουπίδια, την αποχέτευση, την καθαριότητα και τη στέγαση. 

Στον παρακάτω πίνακα βλέπουμε στην πρώτη στήλη τους τομείς που έρχονται ξανά σε δημόσια χέρια, στη δεύτερη στήλη τον τρόπο και τον φορέα, στην τρίτη στήλη τις χώρες που γυρίζουν την πλάτη στις ιδιωτικοποιήσεις  και στην τέταρτη, τους λόγους που οι ιδιωτικοποιήσεις αποδείχτηκαν ασύμφορες. Αυτοί, όπως έχουν καταγραφεί είναι:

1) η αστοχία του ιδιώτη,
2) η αύξηση του κόστους,
3) ο ελλιπής έλεγχος,
4) η λήξη του συμβολαίου,
5) η αναποτελεσματικότητα,
6) η μείωση των θέσεων εργασίας και 
7) οι κακές εργασιακές σχέσεις,

Σχετικά με την αύξηση του κόστους των υπηρεσιών και της ανεργίας ασχοληθήκαμε, με βάση μια διαφορετική έρευνα, στις "Επιπτώσεις των Ιδιωτικοποιήσεων". 

Sector
Process
Countries
Factors
Water
Municipalisation of services
France, Hungary
Private failure, cost, control, contract expiry
Electricity
New stadtwerke, purchase of private companies,
Germany
Private failure, cost, control, contract expiry
Public transport
Municipalisation of contracts and concessions
UK, France
Cost, private failure, public objectives, control
Waste management
Contracts brought inhouse, Inter-municipal incinerators
Germany, UK, France, etc
Cost, control, contract expiry
Cleaning
Contracts brought inhouse
UK, Finland
Cost, effectiveness, employment, contract expiry
Housing
Contracts brought inhouse
UK, Germany
Cost, effectiveness
πηγή: PSIRU  (Public Services International Research Unit) Re-municipalisation in Europe

Μιας και η Γερμανία αποτελεί τον ιθύνοντα νου των ιδιωτικοποιήσεων στην πατρίδα μας, καλό είναι να ρίξουμε μια ματιά τι κάνει ως προς αυτό στην δική της πατρίδα: Το εντελώς ανάποδο, όπως άλλωστε απεικονίζεται και στον προηγούμενο πίνακα.

Η τάση επαναφοράς σε δημόσια χέρια είναι περισσότερο έντονη στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως μαθαίνουμε από την ίδια πηγή, από το 2007 μέχρι σήμερα έχουν συσταθεί 44 νέοι φορείς παροχής δημόσιων αγαθών και περισσότερα από 100 δικαιώματα εκμετάλλευσης δικτύων και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν περάσει στο δημόσιο. Τα περισσότερα συμβόλαια στον τομέα αυτό πρόκειται να λήξουν ως το 2016, και προς το παρόν τα 2/3 των κοινοτήτων της Γερμανίας προτίθενται να επαναγοράσουν τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τα δίκτυα διανομής, καθώς και τις μετοχές σε περίπου 850 μονάδες, οι οποίες αντιστοιχούν στο 50% της αγοράς. 

Επιπλέον κάποιοι δήμοι και κρατίδια έχουν ήδη εξαγοράσει μεγάλες εταιρίες. Για παράδειγμα η κυβέρνηση της Βάδης-Βιρτεμβέργης εξαγόρασε για 4.7 δις ευρώ το 45% της EnBW, από τη Γαλλική πολυεθνική EDF, ενώ η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία πήρε πίσω την πέμπτη μεγαλύτερη εταιρία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, Evonik-Steag για 649 εκ. ευρώ.

Γερμανικοί δήμοι έχουν επίσης επαναφέρει στον έλεγχό τους κι άλλες υπηρεσίες όπως στέγαση, αποκομιδή σκουπιδιών και συγκοινωνίες. "Σ' όλη την περίοδο των ιδιωτικοποιήσεων των δημόσιων μεταφορών, οι υπηρεσίες υποβαθμίστηκαν και οι τιμές εκτοξεύτηκαν".Από το σύνολο των δήμων της Γερμανίας, το 41% κινείται προς μια κατεύθυνση συνεργασίας με άλλους δήμους ως προς τη διαχείριση των δημοσίων αγαθών, το 36% κινείται αυτόνομα, ενώ μόνο το 3% ξανασκέφτεται την ιδιωτικοποίηση. Είναι φανερό ότι η Γερμανία προσπαθεί να διορθώσει τα λάθη του παρελθόντος.

Στον επόμενο πίνακα, αποτυπώνεται συνοπτικά ο βαθμός μεταφοράς στους δήμους των μονάδων ηλεκτρικής ενέργειας από το 2007 και εντεύθεν: 64 νέα έργα από τους δήμους, 14 περιπτώσεις εξαγοράς, 192 περιπτώσεις δικτύων που πέρασαν στους δήμους, και 4 περιπτώσεις μεγάλων μονάδων, αξίας 8.2 δις, που αγοράστηκαν πίσω από κρατίδια.


New stadtwerke
Re-municipalised stadtwerke
Re-municipalised distribution networks
Municipal or regional purchases of major assets
Number of cases
63
14
192
4
Value
-
>€700million
-
>€8200million
Source: press reports, VKU

Όλα αυτά βέβαια δεν συνέβησαν από μόνα τους, αλλά μετά από επίμονες κινητοποιήσεις, εκστρατείες, και δημοψηφίσματα στις περισσότερες μεγάλες πόλεις, όπως Αμβούργο, Στουτκγάρδη, Μπίλεφελντ, Φρανκφούρτη, Βρέμη και Βερολίνο. Προς την ίδια δε κατεύθυνση βοήθησαν και οι βουλευτές με αλλαγή της νομοθεσίας, ώστε να διευκολύνονται οι εξαγορές από τους ιδιώτες.

«Τις μικρές εξουσίες να φοβάσαι», έλεγε ο ρεπόρτερ - ερευνητής Πρίφτης, ήρωας του ομώνυμου σίριαλ του 1991, εποχή κατά την οποία η ιδιωτική τηλεόραση μπουσούλαγε, τολμούσε τη σάτιρα και δεν είχε εξελιχθεί σε τερατώδη διαπλοκή. 
Ο Πρίφτης, για όσους δεν θυμούνται ή δεν ξέρουν λόγω ηλικίας, ήταν η καρικατούρα ενός δημοσιογράφου που κυνηγούσε τις μεγάλες αποκαλύψεις κατά της εξουσίας, αλλά πάντα σκόνταφτε στη μικροεξουσία των ιδιοκτητών της εφημερίδας του. Εξ ου και ο πικρός καημός του: «Τις μικρές εξουσίες να φοβάσαι!».

Στο μεταξύ, οι εξουσίες μεγάλωσαν. Έγιναν γιγαντιαίες, δυσκίνητες, τόσο που δεν χωρούσαν στον ελλαδικό μικρόκοσμο, έπιασαν όλο τον χώρο και τον χρόνο, μέχρι που έσκασαν όλες μαζί, σαν φούσκες. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ελληνικής κρίσης, που η τεράστια κοινωνική πλειοψηφία τη ζει σαν τραγωδία και η ελίτ σαν φάρσα, είναι η ταχύτητα με την οποία συρρικνώθηκαν οι μικρομέγαλες εξουσίες μπροστά στην εισβολή των επιτηρητών με τη θεσμική περιβολή της τρόικας. Οι τραπεζίτες, η επιχειρηματική διαπλοκή, το μιντιακό λόμπι, οι προμηθευτές, το κομματικό σύστημα, τα «πελατάκια» που τους περιστοιχίζουν, τα golden boys and girls που πηγαινοέρχονταν μεταξύ ακριβοπληρωμένων κρατικών θέσεων και ιδιωτικών οφιτσίων, υποθέτοντας ότι ολόκληρο το σύμπαν θα συνωμοτούσε πάντα για να τους εξασφαλίζει χρήμα και κύρος.

Αυτή η συνθήκη έχει ανατραπεί. Όχι μόνο γιατί το μνημόνιο και η τρόικα έχουν επιβάλει ανοικτά όρους προτεκτοράτου στη διακυβέρνηση της χώρας. Αλλά και γιατί η ίδια η θεσμική εξέλιξη της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, μέσω του δημοσιονομικού συμφώνου και του συμφώνου για το ευρώ, αφαιρεί μεγάλο μέρος κρατικής κυριαρχίας από την πολιτική τάξη κάθε χώρας. Εξ ου και οι μικρές πολιτικές «εξεγέρσεις» τύπου Ιταλίας, που καταγράφονται ακόμη και από πολιτικούς τύπου Μπερλουσκόνι κατά του «4ου Ράιχ». Δεν ξύπνησε ο αντιιμπεριαλιστής μέσα τους. Απλά, πασχίζουν να διατηρήσουν ζωτικό χώρο για την άσκηση της εξουσίας τους. Τι λόγο ύπαρξης θα έχουν τα κομματικά τους πολυκαταστήματα, αν όλα αποφασίζονται στις Βρυξέλλες, στη Φρανκφούρτη και στο Βερολίνο;

Αυτός ο νέος καταμερισμός εξουσίας, στην περίπτωση της Ελλάδας εφαρμόζεται σε τόσο ακραία εκδοχή, ώστε φέρνει το κομματικό σύστημα στα όρια υπαρξιακής κρίσης. Αποσταθεροποιεί ένα παραδοσιακό σύστημα νομής της εξουσίας που βασιζόταν στην ανακύκλωση προσώπων και ρόλων από τις ΔΕΚΟ στις τράπεζες, από τις τράπεζες στα κρατικά πόστα και από εκεί στην άμεση εμπλοκή στην πολιτική ή στην υπουργοποίηση. Και αντιστρόφως. Μαζί με αυτόν τον κύκλο (αυτο)εξυπηρετούμενων αποσταθεροποιείται και ο κύκλος των εξυπηρετούμενων: επιχειρηματίες τρόφιμοι του Πρυτανείου, συστηματικά διευκολυνόμενοι μεγάλοι φοροφυγάδες, σταθεροί πλειοδότες των στημένων διαγωνισμών, προνομιακοί δανειολήπτες των τραπεζών, διεφθαρμένοι κρατικοί αξιωματούχοι. Το μέχρι πού μπορεί να φτάσει η αποσταθεροποίηση του παραδοσιακού συστήματος αλληλοεξυπηρέτησης πολιτικής και οικονομικής ελίτ το δείχνουν θεαματικά οι χειροπέδες, τα εντάλματα σύλληψης και της φυλακής τα σίδερα, πίσω από τα οποία βρίσκονται από τη μια μέρα στην άλλη άνθρωποι που είχαν «ευεργετήσει» τόσο γενναιόδωρα την πολιτική και επιχειρηματική πελατεία.

Το σχέδιο «εξυγίανσης» του ελλαδικού προτεκτοράτου που εφαρμόζει μεθοδικά η τρόικα δεν έχει, βέβαια, αγαθές προθέσεις για την κοινωνία. Το αντίθετο, μάλιστα. Διαπνέεται από βαθύτατη μισανθρωπία, από έναν χωρίς προηγούμενο κοινωνικό κυνισμό, από καταστροφικές ιδεοληψίες και από μια αδιαπραγμάτευτη, αρπακτική ιδιοτέλεια, για λογαριασμό των πιστωτών, οι οποίοι θεωρούν πως πρέπει να πάρουν στο πολλαπλάσιο «τη λίβρα κρέας» που τους αναλογεί για όσα μας δανείζουν. Ο δημόσιος πλούτος της χώρας αντιμετωπίζεται ως αντικείμενο μεγάλου πλιάτσικου και το ανθρώπινο δυναμικό ως μυϊκή μάζα προς εκμετάλλευση, ως υποζύγια του χρέους ή ως πελατεία πολυκαταστήματος.

Αλλά η εφαρμογή αυτού του «εξυγιαντικού» σχεδίου διαπνέεται από μιαν αντίφαση. Η ολοκλήρωσή του προϋποθέτει τη διαμεσολάβηση της εγχώριας πολιτικής ελίτ – εξ όσων γνωρίζουμε, δεν έχει σκεφθεί κανείς στην Ε.Ε. ή στο ΔΝΤ το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής εισβολής και της εγκατάστασης μιας κανονικής κατοχικής κυβέρνησης. Υπάρχει, λοιπόν, μια λεπτή κόκκινη γραμμή που πρέπει να χαραχτεί με προσοχή, εν είδει μιας νέας διάκρισης εξουσιών. Η τρόικα και οι πιστωτές έχουν καταστήσει σαφές, διά του μνημονίου, ποιο κομμάτι της διακυβέρνησης θεωρούν πως τους ανήκει. Πρώτα απ’ όλα, ό,τι έχει σχέση με τη ροή του χρήματος. Έπειτα, ό,τι σχετίζεται με τη διαχείρισή του. Και, τέλος, ό,τι αφορά στην αξιοποίηση κάθε πηγής πλούτου. Πρακτικά αυτό μεταφράζεται στους εξής τομείς: έλεγχος του τραπεζικού συστήματος (μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και του EFSF), έλεγχος του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, δηλαδή του κρατικού ταμείου (στόχος που προσεγγίζεται μέσω πολιτικά στεγανών φορολογικών μηχανισμών ή μέσω του «υπερυπουργού» εσόδων) και, τέλος, έλεγχος της δημόσιας περιουσίας (ρόλος που ανατέθηκε στο ΤΑΙΠΕΔ, του οποίου ωστόσο ίσως δεν έχουμε δει την έσχατη εκδοχή). Γύρω από αυτούς τους ημιαυτόνομους από την συμβατική πολιτική εξουσία πόλους, υπάρχουν και μερικοί ακόμη υποδεέστεροι, αλλά όχι ασήμαντοι, που τελούν υπό την άμεση ή έμμεση πολιτική των πιστωτών: το Παρατηρητήριο της Αυτοδιοίκησης. Οι Ανεξάρτητες Αρχές που εποπτεύουν επιμέρους αγορές και, κατά το νεοφιλελεύθερο μοντέλο, πρέπει να μείνουν «προστατευμένες» από την πολιτική διελκυστίνδα και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, προσηλωμένες στην αγνή, «τεχνοκρατική» μεθοδολογία της. Κι ακόμη ένα σωρό άλλες «μικρές εξουσίες», σαν αυτές που φοβόταν ο Πρίφτης: η Task Force του Ράιχενμπαχ ή τα συμβούλια της Ελληνογερμανικής ή της Ελληνογαλλικής συνεργασίας.

Οι δυνάμεις που έφεραν το μνημόνιο και τους επιτηρητές έχουν θεωρητικά συναινέσει σ’ αυτή την ευρεία εκχώρηση κυριαρχίας και άσκησης διακυβέρνησης προς τους εκπροσώπους των πιστωτών. Κινήθηκαν, όμως, με την πεποίθηση ότι η ισχνή φλούδα εξουσίας που τους απομένει είναι αρκετή για να κρατήσουν την πολιτική τους οντότητα ως κόμματα, ως πολιτικοί μηχανισμοί, ως λόμπι διαπλοκής. Τώρα, ανακαλύπτουν ότι δεν τους αρκεί. Όσα διαδραματίστηκαν το τελευταίο δεκαήμερο στις υποτιθέμενες διαπραγματεύσεις με την τρόικα για απίστευτης ανοησίας τεχνικά θέματα, όπως το αν οι δόσεις εξόφλησης των οφειλών στο Δημόσιο θα είναι 36 ή 48, αποκαλύπτουν μια ασάφεια στη χάραξη της «λεπτής κόκκινης γραμμής». Και μιαν ένταση γύρω από τη νέα κατανομή εξουσίας. Η συγκυβέρνηση, και πρωτίστως το Μαξίμου, μπορεί να «ανέχθηκε» τις επιλογές της τρόικας στο ΤΧΣ, αλλά κινήθηκε με αγχώδη ταχύτητα για να καλύψει τα κενά που προέκυψαν από τη βολική δικαστική καραμπόλα στην ηγεσία του ΤΑΙΠΕΔ, στις ΔΕΚΟ και στις κρατικές θέσεις που επηρεάστηκαν, ή σε κομβικούς μηχανισμούς όπως οι φορολογικοί. Αλίευσε στελέχη από τον γνώριμο κύκλο ανακυκλώσιμων προσώπων, από την κλασική επετηρίδα που περιλαμβάνει κομματικούς επιτελείς, ταλιμπάν της αγοράς και ανθρώπους που το έχουν δίπορτο μεταξύ επιχειρηματικότητας και κρατικών θώκων, οι οποίοι εκθειάζονται για την τεχνοκρατική τους επάρκεια, αλλά σέρνουν πίσω τους μακριές σκιές σκανδάλων τύπου ΑΓΕΤ-Calcestruzzi, με εμπλοκή ακόμη και της Κόζα Νόστρα.

Αποτυχημένοι πολιτευτές, μάνατζερ που τους ξέβρασε η ύφεση, αστέρες της τρικομματικής Γιάλτας «4-4-2», άνθρωποι με σκιώδες παρελθόν αποτελούν την ανθρώπινη πρώτη ύλη με την οποία η συγκυβέρνηση προσπαθεί να περισώσει ένα πριγκιπάτο της φαυλότητας μέσα στο βαθύ «ανεξάρτητο» κράτος που θέλει να εγκαθιδρύσει η τρόικα στο ελλαδικό προτεκτοράτο. Αυτό το παιχνίδι νομής της εξουσίας -σταθερά ερήμην και εις βάρος της κοινωνίας- είναι προς το παρόν ελεγχόμενο. Ακολουθεί μια προβλεπόμενη σκηνοθεσία κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης. Αλλά, ταυτόχρονα, περιέχει το σπέρμα μιας ενδεχόμενης ρήξης. Το παρατηρεί κανείς στις λεπτές αποχρώσεις της φωνής των κυβερνητικών εταίρων, όταν αποφασίζουν να την υψώσουν λίγο παραπάνω από όσο επιτρέπει το μνημονιακό σαβουάρ βιβρ. Αν μάλιστα αυτό το διακριτικό προς το παρόν μπρα ντε φερ συνεχιστεί με φόντο μιαν «εξυγίανση» που εξελίσσεται σε καλπάζοντα καθολικό καρκίνο, ποιο κίνητρο θα μείνει στους «έπαρχους» να δηλώνουν υποταγή και πίστη στους «ύπατους»;

Πηγή εφημ. "Επενδυτής"


Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 μετεξελίχθηκε σταδιακά σε παγκόσμια κρίση ανεργίας. Αυτή η κρίση ανεργίας σχετικά γρήγορα θα μετατραπεί σε πολιτική κρίση. Η κρίση αφορά και τους τρεις βασικούς πυλώνες του παγκόσμιου συστήματος - την Ευρώπη, την Κίνα και τις ΗΠΑ. Το επίπεδο της έντασης διαφέρει, η πολιτική αντίδραση διαφέρει και η σχέση με τη χρηματοοικονομική κρίση επίσης διαφέρει. Όμως, υπάρχει ένα κοινό στοιχείο, και αυτό είναι ότι η ανεργία όλο και περισσότερο αντικαθιστά την οικονομία ως το κεντρικό πρόβλημα του χρηματοοικονομικού συστήματος.

Η Ευρώπη είναι το επίκεντρο αυτής της κρίσης. Η Ιταλία διενήργησε εκλογές, και το κόμμα που κέρδισε τις περισσότερες ψήφους -σχεδόν το ένα τέταρτο του συνόλου- ήταν μια ολοκαίνουρια ομάδα, που ονομάζεται το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, της οποίας ηγείται ένας επαγγελματίας κωμικός.

Υπάρχουν δύο ενδιαφέροντα στοιχεία σε αυτό το κίνημα: Το πρώτο είναι πως ένας από τους κεντρικούς πυλώνες του είναι ότι χαρακτηρίζει την κήρυξη χρεοστασίου μέρους του ιταλικού χρέους ως το λιγότερο κακό. Το δεύτερο είναι ότι η Ιταλία, με την ανεργία της να ανέρχεται στο 11,2%, δεν είναι η χειρότερη περίπτωση ανεργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η Ιταλία θρέφει ακραία κόμματα που αντιτίθενται στις πολιτικές λιτότητας που εφαρμόζονται σήμερα.

Η βασική διαμάχη στην Ευρώπη αφορά στο πώς να λυθεί η κρίση κρατικού χρέους και η απειλή που αυτή ενέχει για τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Το θέμα ήταν ποιος θα επωμιστεί το βάρος της σταθεροποίησης του συστήματος. Το επιχείρημα που «κέρδισε», ιδιαίτερα στις ελίτ της Ευρώπης, ήταν ότι αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη είναι λιτότητα, ότι οι κρατικές δαπάνες έπρεπε να περιοριστούν σημαντικά προκειμένου όσο μεγάλη και αν είναι η αναδιάρθρωση του κρατικού χρέους να μην κηρυχθεί στάση πληρωμών.

Μία από τις συνέπειες της λιτότητας είναι η ύφεση. Οι οικονομίες πολλών ευρωπαϊκών χωρών, ιδιαίτερα αυτών της ευρωζώνης, συρρικνώνονται, αφού η λιτότητα προφανώς σημαίνει ότι υπάρχουν λιγότερα χρήματα διαθέσιμα για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών. Αν ο πρωταρχικός στόχος είναι η σταθεροποίηση του χρηματοοικονομικού συστήματος, τότε αυτό είναι λογικό. Όμως, το αν μπορεί η χρηματοοικονομική σταθερότητα να παραμείνει πρωταρχικός στόχος θα εξαρτηθεί από την πλειοψηφούσα γνώμη ευρύτερων τομέων της κοινωνίας.

Όταν εμφανίζεται η ανεργία, αυτή η πλειοψηφούσα γνώμη αλλάζει, και μαζί με αυτήν και το επίκεντρο της πολιτικής. Όταν η ανεργία γίνεται έντονη, τότε μπορεί να αλλάξει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Κατά την άποψή μου, οι ιταλικές εκλογές ήταν ο πρώτος, αλλά αναμενόμενος, κραδασμός.

Το μοτίβο
Η Γερμανία, η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, είναι το κέντρο βάρους της Ευρώπης. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών ισοδυναμούν με το 51% του γερμανικού ΑΕΠ, και περισσότερο από το ήμισυ των γερμανικών εξαγωγών κατευθύνεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η Γερμανία θεωρεί τη ζώνη ελεύθερου εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζωτικής σημασίας για την επιβίωσή της. Χωρίς την ελεύθερη πρόσβαση σε αυτές τις αγορές, οι εξαγωγές της θα συρρικνώνονταν δραματικά και η ανεργία θα εκτινασσόταν στα ύψη. Το ευρώ είναι ένα εργαλείο που η Γερμανία, με την υπέρμετρη επιρροή της, χρησιμοποιεί για να διαχειριστεί τις εμπορικές της σχέσεις - και αυτή η διαχείριση φέρνει σε μειονεκτική θέση τα άλλα μέλη της ευρωζώνης.

Χώρες με σχετικά χαμηλούς μισθούς πρέπει να έχουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των γερμανικών εξαγωγών. Όμως, πολλές έχουν αρνητικά εμπορικά ισοζύγια. Έτσι, όταν «χτύπησε» η χρηματοοικονομική κρίση, η ικανότητά τους να διαχειριστούν το πρόβλημα ήταν ανεπαρκής και οδήγησε σε κρατικές κρίσεις χρέους, υπονομεύοντας έτσι περαιτέρω τη θέση τους λόγω της λιτότητας, ιδιαίτερα αφού η συμμετοχή τους στην ευρωζώνη σημαίνει ότι δεν μπορούν να εφαρμόσουν τις δικές τους νομισματικές πολιτικές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ήταν σπάταλες στις κοινωνικές δαπάνες τους, όμως η θεμελιώδης αιτία της αποτυχίας τους ήταν πολύ πιο περίπλοκη. Είχε τις ρίζες της στη σπάνια περίπτωση μιας ελεύθερης ζώνης εμπορίου που χτίστηκε γύρω από μια τεράστια οικονομία που εξαρτιόταν από τις εξαγωγές (η Γερμανία είναι η τρίτη μεγαλύτερη εξαγωγική χώρα του κόσμου, μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ).

Η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής έχει χτιστεί γύρω από έναν καθαρό εισαγωγέα. Η Βρετανία ήταν καθαρός εισαγωγέας της Αυτοκρατορίας. Η γερμανική δύναμη αποσταθεροποιεί ολόκληρο το σύστημα. Και αν συγκρίνουμε το ποσοστό ανεργίας του γερμανικού μπλοκ με αυτό της Νότιας Ευρώπης, είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι αυτές οι χώρες αποτελούν μέλη του ίδιου εμπορικού γκρουπ.

Ακόμα και η Γαλλία, που έχει σχετικά χαμηλό ποσοστό ανεργίας, έχει πιο περίπλοκη ιστορία. Η ανεργία στη Γαλλία επικεντρώνεται σε δύο βασικούς πόλους, στον βορρά και στον νότο, με τη νοτιοανατολική Γαλλία να είναι ο μεγαλύτερος πόλος. Έτσι, αν δείτε τον χάρτη, η νότια γραμμή της Ευρώπης έχει πληγεί ιδιαίτερα σκληρά από την ανεργία, η ανατολική Ευρώπη όχι τόσο πολύ, όμως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο έχουν παραμείνει σχετικά αλώβητες.

Το πόσο θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση, δεδομένης της ύφεσης στη Γερμανία, είναι άλλο ζήτημα, όμως η αντίθεση αυτή μας λέει πολλά για τη γεωπολιτική που διαμορφώνεται στην περιοχή.
Η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Ελλάδα βρίσκονται σε ύφεση. Το ποσοστό ανεργίας τους είναι χοντρικά το ίδιο με αυτό στις ΗΠΑ την περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης. Ένας κανόνας που χρησιμοποιώ είναι ότι για κάθε άνεργο άτομο επηρεάζονται άλλα τρία, είτε πρόκειται για τους συζύγους, τα παιδιά ή για οποιονδήποτε. Αυτό σημαίνει πως όταν η ανεργία σου ανέρχεται στο 25%, ουσιαστικά όλοι επηρεάζονται. Όταν η ανεργία είναι 11%, επηρεάζεται περίπου το 44%.

Μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα νούμερα δεν είναι τόσο άσχημα όσο φαίνονται, αφού οι άνθρωποι εργάζονται στην ανεπίσημη οικονομία. Αυτό μπορεί να είναι αληθές, όμως στην Ελλάδα, για παράδειγμα, οι φαρμακευτικές έχουν πλέον ελλείψεις, αφού έχει στερέψει το ρευστό για την εισαγωγή αγαθών. Οι τοπικές κυβερνήσεις της Ισπανίας ετοιμάζονται να απολύσουν και άλλους υπαλλήλους. Αυτές οι χώρες έχουν φτάσει σε ένα κρίσιμο όριο, από το οποίο είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι θα ανακάμψουν. Στην υπόλοιπη περιφέρεια της Ευρώπης, η κρίση ανεργίας εντείνεται. Τα ακριβή νούμερα έχουν πολύ λιγότερη σημασία από την ορατή επίπτωση στις κοινωνίες που παραπαίουν.

Οι πολιτικές συνέπειες της υψηλής ανεργίας
Είναι σημαντικό να κατανοηθούν οι συνέπειες αυτού του είδους της ανεργίας. Υπάρχει η μακροπρόθεσμη ανεργία της χαμηλής τάξης. Όμως, αυτό το κύμα της ανεργίας έχει χτυπήσει τους εργαζόμενους της μεσαίας και την ανώτερης μεσαίας τάξης. Ας πάρουμε για παράδειγμα έναν αρχιτέκτονα στην Ισπανία, τον οποίο γνωρίζω, και ο οποίος έχασε τη δουλειά του. Είναι παντρεμένος με παιδιά και είναι τόσο καιρό άνεργος που έχει πέσει σε έναν τελείως διαφορετικό και απρόσμενο τρόπο ζωής. Η φτώχεια είναι από μόνης της δύσκολο να γίνει ανεκτή, όταν όμως συνδέεται και με απώλεια του status τότε ο πόνος αυξάνεται και αναδύεται μια πολιτικά ισχυρή δύναμη.

Η ιδέα ότι το καθεστώς λιτότητας που επιβάλλει η Γερμανία θα μπορέσει να επιβιώσει πολιτικά είναι δύσκολο να το φανταστούμε. Στην Ιταλία, όπου η ανεργία είναι «μόνο» 11,7%, η επιτυχία του Κινήματος των Πέντε Αστέρων αντιπροσωπεύει μια αναπόφευκτη αντίδραση στην κρίση. Μέχρι πρόσφατα, η χρεοκοπία ήταν ο πρώτος φόβος των Ευρωπαίων, τουλάχιστον της οικονομικής, της πολιτικής και της δημοσιογραφικής ελίτ. Μπορεί να προχώρησαν πολύ στο θέμα της επίλυσης του τραπεζικού προβλήματος, όμως το έκαναν δημιουργώντας μια μαζική κοινωνική κρίση. Αυτή η κοινωνική κρίση δημιουργεί μια βίαιη πολιτική αντίδραση, που θα αποτρέψει την υλοποίηση της γερμανικής στρατηγικής.
Για τη Νότια Ευρώπη, όπου η κοινωνική κρίση θα διαρκέσει για πολύ καιρό ακόμα, καθώς και για την Ανατολική Ευρώπη, δεν είναι ξεκάθαρο το πώς θα τους ωφελήσει η αποπληρωμή των χρεών τους. Μπορεί να παγώσει η πρόσβασή της στις αγορές, όμως το κόστος της παραμονής τους επωμίζεται με τόσο άνισο τρόπο που η πολιτική βάση υπέρ της λιτότητας διαλύεται.

Αυτό ενισχύεται από την όλο και πιο βαθιά εχθρότητα απέναντι στη Γερμανία. Η Γερμανία θεωρεί τον εαυτό της ενάρετο για τη λιτότητά της. Άλλοι τη θεωρούν άπληστη για την επιθετική εξαγωγική πολιτική της, με το σημαντικότερο εξαγωγικό «προϊόν» να είναι πλέον η ανεργία. Το ποιος έχει δίκιο δεν έχει σημασία. Το γεγονός ότι βλέπουμε μια αυξανόμενη διαφοροποίηση μεταξύ του Γερμανικού μπλοκ και της υπόλοιπης Ευρώπης είναι μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις από τότε που ξεκίνησε η κρίση.

Η αυξανόμενη ένταση μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι γαλλογερμανικές σχέσεις δεν ήταν μόνο μία από τις βασικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και ένας από τους λόγους για τους οποίους υπάρχει αυτή η ένωση. Μετά από δύο παγκόσμιους πολέμους, έγινε κατανοητό ότι η ειρήνη της Ευρώπης εξαρτιόταν από την ενότητα μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας. Οι σχέσεις των δύο χωρών βέβαια δεν έχουν καταστραφεί, η κατάσταση όμως είναι τεταμένη.

Η Γερμανία θέλει να δει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να συνεχίζει την πολιτική της επικεντρωνόμενη στον έλεγχο του πληθωρισμού. Αυτό είναι προς το συμφέρον της. Η Γαλλία, με την ανεργία της να πλησιάζει το 11%, χρειάζεται η ΕΚΤ να τονώσει την ευρωπαϊκή οικονομία προκειμένου να μειώσει την ανεργία. Αυτή δεν είναι μια μυστική διαμάχη. Είναι μια διαμάχη για το ποιος ελέγχει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, για το ποιες είναι οι προτεραιότητες της Ευρώπης και, τελικά, για το πώς μπορεί να υπάρξει Ευρώπη με τόσο μεγάλες διαφορές στην ανεργία.
Μία απάντηση μπορεί να είναι ότι θα αυξηθεί το επίπεδο ανεργίας της Γερμανίας. Αυτό μπορεί να μετριάσει το αντιγερμανικό συναίσθημα, δεν θα λύσει όμως το πρόβλημα. Η ανεργία στα επίπεδα που έχει αγγίξει σε πολλές χώρες και φαίνεται ότι θα παραμείνει εκεί υπονομεύει την πολιτική δύναμη των κυβερνήσεων να επιδιώξουν τις απαραίτητες πολιτικές για τη διαχείριση του χρηματοοικονομικού συστήματος.

Δεν είναι το περιθώριο
Η πρόταση του Κινήματος των Πέντε Αστέρων υπέρ της χρεοκοπίας δεν έρχεται από ένα κόμμα του περιθωρίου. Η ελίτ μπορεί να περιφρονεί το κίνημα, όμως κέρδισε το 25% των ψήφων. Και θυμηθείτε ότι ο ήρωας των Ευρώφιλων, ο Μάριο Μόντι, μόλις και μετά βίας κέρδισε το 10% τω ψήφων περίπου έναν χρόνο αφότου τον επευφημούσε η Ευρώπη.

Ο φασισμός στην Ευρώπη είχε τις ρίζες του στις μεγάλες οικονομικές αποτυχίες, όταν οι οικονομικές ελίτ απέτυχαν να αναγνωρίσουν τις πολιτικές συνέπειες της ανεργίας. Κορόιδευαν τα κόμματα των οποίων ηγούνταν άνθρωποι που υπήρξαν πλανόδιοι πωλητές καρτ ποστάλ και οι οποίοι υπόσχονταν οικονομικά θαύματα αν αυτοί που ευθύνονταν για τα δεινά της χώρας διώκονταν. Όμως, οι άνδρες και οι γυναίκες που έπεσαν από την άνετη ζωή της μπουρζουαζίας δεν γέλασαν, αντιθέτως αντέδρασαν με μεγάλη προθυμία σε αυτήν την υποσχόμενη ελπίδα. Το αποτέλεσμα ήταν η άνοδος κυβερνήσεων που απέκλεισαν τις οικονομίες τους από τον υπόλοιπο κόσμο και που διαχειρίστηκαν τις επιδόσεις τους μέσω εντολών και χειραγώγησης.

Αυτό είναι που συνέβη μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν έγινε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο διότι η Ευρώπη ήταν απασχολημένη. Όταν όμως κοιτάξουμε τα σημερινά επίπεδα ανεργίας, τις διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιοχών και το γεγονός ότι δεν υπάρχει υπόσχεση βελτίωσης και ότι η μεσαία τάξη εξοβελίζεται στις τάξεις αυτών που έχουν υποστεί έξωση μπορούμε να δούμε ότι αρχίζει να διαμορφώνεται ένα μοτίβο.

Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται τόσο ξεκάθαρα. Ο φασισμός με τη σημασία που είχε τις δεκαετίες του 1920 και του 1930 έχει πεθάνει. Όμως, η ανάδυση νέων πολιτικών κομμάτων που μιλούν υπέρ των ανέργων και των νεόπτωχων είναι κάτι που είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι δεν θα γίνει. Είτε πρόκειται για τη Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα είτε για τα κινήματα ανεξαρτησίας της Καταλονίας, η ανάπτυξη κομμάτων που θέλουν να επανακαθορίσουν το σύστημα που έχει στραφεί τόσο πολύ κατά της μεσαίας τάξης είναι αναπόφευκτη. Απλώς η Ιταλία ήταν, για μία ακόμα φορά, η πρώτη που το επιχειρεί.

Είναι δύσκολο να δούμε όχι μόνο πώς αυτό θα μπορέσει να περιοριστεί στο εσωτερικό των χωρών, αλλά και πώς θα μπορέσει να αποφευχθεί μία ακόμα οικονομική κρίση, αφού η πολιτική βούληση για ανοχή της λιτότητας έχει σπάσει. Είναι δύσκολο να δούμε ακόμα και πώς θα επιβιώσει η ζώνη ελεύθερου εμπορίου, λόγω της επείγουσας ανάγκης της Γερμανίας να εξάγει όσο περισσότερο μπορεί προκειμένου να επιβιώσει.

Η διαφοροποίηση μεταξύ των συμφερόντων της Γερμανίας και αυτών της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης είναι εμφανής και αυξανόταν όσο διαφαινόταν ότι ήταν πιθανός ένας συμβιβασμός για τη διάσωση των τραπεζών. Και αυτό διότι ο συμβιβασμός είχε την ακούσια συνέπεια της πυροδότησης της μόνης δύναμης που θα μπορούσε να τον υπονομεύσει: δηλαδή της ανεργίας.

Είναι δύσκολο να φανταστούμε σε αυτό το σημείο μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική. Κατά μία έννοια, αυτή εξακολουθεί να υπάρχει, όμως είναι δύσκολο να δούμε πώς μπορεί να έχουν κοινή οικονομική πολιτική μια χώρα με ανεργία 5,2% και μια χώρα με ανεργία 11% ή 14% ή 27%. Επιπλέον, η ανεργία συνοδεύεται από χαμηλότερη ζήτηση για αγαθά και μικρότερη όρεξη για γερμανικές εξαγωγές. Το πώς θα το χειριστεί αυτό η Γερμανία είναι επίσης ένα μυστήριο.

Η κρίση της ανεργίας είναι μια πολιτική κρίση και αυτή η πολιτική κρίση θα υπονομεύσει όλους τους θεσμούς τους οποίους η Ευρώπη «δούλεψε» τόσο σκληρά για να δημιουργήσει. Για 17 χρόνια η Ευρώπη άκμαζε, όμως αυτό έγινε σε μία από τις πιο ευδόκιμες περιόδους στην Ιστορία. Δεν ήρθε αντιμέτωπη με τον παλαιό εφιάλτη της ανεργίας σε τεράστια κλίμακα. Το τεστ για την Ευρώπη δεν είναι τα κρατικά χρέη, αλλά το αν θα μπορέσει να αποφύγει τις παλιές κακές συνήθειες που έχουν τις ρίζες τους στην ανεργία.

* Ο κ. George Friedman είναι ο ιδρυτής και CEO του αμερικανικού think tank Stratfor.

Ο φοβερότερος λαός όλων είναι οι Έλληνες. Γνωρίζει αυτός ο λαός ποιος είναι ο καλός και ποιος είναι ο κακός. Αυτό το ελάττωμα ίσως να είναι και το μοναδικό που μας συνδέει γενεαλογικά με τους Αρχαίους Έλληνες. Ξέρουν ποιος είναι ο ικανός και ποιος ο ανίκανος. Έχουν συνείδηση για το ποιος τους λέει αλήθειες και για το ποιος ψεύδεται. Επιλέγει όμως να ζει και να κυβερνάται από όλα τα αρνητικά, να δίνει αξία εν ζωή σε ότι δεν έχει αξία ούτε ως υπόσταση, αλλά να δίνει την ψήφο του (που δεν έχει ουσιαστική σημασία) σε αυτόν που τον κάνει «εθνικά» υπερήφανο.

Μεγάλος λοιπόν ο ντόρος που γίνεται για τους σημαντικότερους Έλληνες όλων των εποχών. Μεγάλη ανατριχίλα διαπερνά τα σώματα των Νεοελλήνων για την υπερπαραγωγή (η οποία είναι άγνωστο γιατί γίνεται). Πρώτος μέχρι αυτή την στιγμή ο Μέγας Αλέξανδρος. Ωραίος, νέος, δυνατός αλλά «φαγωμένος» εκ των έσω. Γιατί Έλληνας ήταν αυτός, Έλληνες ήταν και αυτοί που τον θανάτωσαν όταν πλέον δεν τον χρειαζόταν. Το ότι ο Μέγας Αλέξανδρος πέθανε από οικείο χέρι δεν το αποδεικνύει κανείς, όμως το κυνηγητό μέχρι τέλους κάθε μέλους της οικογενείας του, που θα μπορούσε να «χαλάσει» τα σχέδια κάποιων, έχει ιστορικές αποδείξεις.

Έπεται ο βιολόγος Γεώργιος Παπανικολάου που ευτυχώς το ανήσυχο πνεύμα του και τα χρήματα των γονιών του τον έστειλαν στην Γερμανία και από εκεί στην Αμερική για σπουδές και έρευνα. Περισσότερο θα λέγαμε ότι τον εμπιστεύθηκαν οι χώρες του εξωτερικού όπου έζησε, παρά η χώρα καταγωγής του. Αν παρέμενε στην Ελλάδα το πολύ-πολύ, να ζούσε και να πέθαινε ως ένας άγνωστος ιατρός του περασμένου αιώνα στην Κύμη, όπως και τόσο άλλα ταλέντα που γέννησε αυτός ο τόπος.

Συνεχίζουμε με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη που πολέμησε. Για όλους τους καρεκλοκένταυρους αυτό και μόνο είναι η αιτία για καταδίκη. Είτε συμφωνείς, είτε διαφωνείς με την στάση του Κολοκοτρώνη, τουλάχιστον αυτός πολέμησε. Και επειδή πολέμησε δικάστηκε και καταδικάστηκε από Έλληνες για το «καλό» της Ελλάδας.

Στην λίστα έχουμε και τον Ιωάννη Καποδίστρια. Ήταν δεν ήταν Έλληνας, λίγο μας ενδιαφέρει, εφόσον αποφάσισε να οργανώσει αυτό τον τόπο αντί να εκμεταλλεύεται τα προνόμια ξένων κυβερνήσεων που πραγματικά τον είχαν σε μεγάλη εκτίμηση. Αυτοί πάντως που τον δολοφόνησαν ήταν σίγουρα Έλληνες με το όνομα Μαυρομιχάληδες (στο χωριό τους έχουν και μνημείο για πάρτη τους). Για άλλη μία φορά η ιδιοτέλεια και το προσωπικό συμφέρον υπερτέρησαν του εθνικού.

Από τους νεότερους μας μένει ο Ελευθέριος Βενιζέλος ο οποίος είχε μία Μεγάλη Ιδέα αλλά μεγαλύτερη από όσο μας έπρεπε, είναι η αλήθεια. Οι Έλληνες τον αγάπησαν τόσο πολύ που ο ίδιος αυτοεξορίστηκε και πέθανε μακριά από την πατρίδα που τον τιμά μετά θάνατον συνεχώς.

Και πάμε στην Αρχαία Ελλάδα, με πρώτο τον Περικλή με την γνωστή Δημοκρατία. Δικαστήρια, λασπολογία, εξευτελισμός. Είτε έκανε κάτι παράνομο είτε όχι, τουλάχιστον αυτός τόλμησε να εγκαταστήσει παγκοσμίως μία Δημοκρατία η οποία τον διέσυρε πολιτικά και παραλίγο ιστορικά.

Ο Σωκράτης ακολουθεί αλλά αυτός είχε χειρότερο τέλος από τον Περικλή. Αυτόν τον εκτέλεσαν με κινηματογραφικό τρόπο: Τον αυτοκτόνησαν για τον γνωστό λόγο. Απλά σκεφτόταν διαφορετικά.

Ο Πλάτωνας αφού είδε την εκτέλεση-αυτοκτονία του δάσκαλού του Σωκράτη, τράβηξε τον δικό του δρόμο. Όμως σε αυτόν τον δρόμο παραλίγο να πουληθεί ως σκλάβος στην Αίγινα γιατί είχε και αυτός το ελάττωμα να σκέφτεται και να μιλά.

Ο μαθητής του Πλάτωνα, Αριστοτέλης, είναι μέσα στην «Σκαϊκική 10άδα». Κατηγορήθηκε για ασέβεια και έτσι αυτοεξορίστηκε στην Χαλκίδα (για να γλιτώσει την δίκη-καταδίκη), όπου έζησε μέχρι το θάνατό του, μέσα στη μελαγχολία.

Η λίστα κλείνει με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Πώς τον έχουν κατατάξει ανάμεσα στους 10 σπουδαιότερους Έλληνες οι Νεοέλληνες, είναι απορίας άξιο. Και αυτό γιατί το όλο έργο του, τόσο κατά την πρώτη πρωθυπουργία του όσο και κατά την δεύτερη, μάλλον δεν εκτιμήθηκε τόσο από τους Έλληνες αφού από το 1981 μέχρι το 2004 (με ένα μικρό διάλειμμα στις αρχές του 90), στην κυβέρνηση ήταν το αντίπαλο στρατόπεδο των «σοσιαλιστών». Άρα το όραμα αλλά και το έργο του δε εκτιμήθηκε εμπράκτως, αφού επί 20 χρόνια την Ελλάδα την κυβερνούσε η «σοσιαλιστική» πολιτική του Παπανδρέου και όχι η φιλελεύθερη του Καραμανλή. 

Ίσως να είναι κάτι εκ του πονηρού (αν ο Μ. Αλέξανδρος έρθει πρώτος τότε θα έχουμε ευτράπελα από τα Σκόπια), αλλά είναι ένα δείγμα του πόσο ανώριμος λαός είμαστε από τα γεννοφάσκια μας. Ειδικά όταν δεν συμφωνούμε με την εν λόγω ψηφοφορία λέγοντας ότι έπρεπε να είναι στην 10δα ο Λεωνίδας, ο Παναγούλης, ο Βελουχιώτης, ο Ανδρούτσος, ο Αριστοφάνης και πάει λέγοντας. 

Δεν ξέρουμε τι θέλουμε, δεν ξέρουμε πού πάμε και πάντα αφήνουμε τις τύχες μας σε αυτούς που ποτέ δεν θα οριστούν ως Μεγάλοι Έλληνες, αντιθέτως γνωρίζουμε ότι θα είναι πάντα Μεγάλοι Ανέλληνες. 
Το τραγικό είναι ότι δεν θέλουμε να το αλλάξουμε αυτό, γιατί κακά τα ψέματα, όσες φορές και να βρεθούμε στις κάλπες θα ρίχνουμε πάντα λάθος χαρτί. 
Όσες φορές όμως μας ζητηθεί να ψηφίσουμε αληθινούς Έλληνες είναι σαν να σκίζουμε το χαρτί που έχουμε ρίξει πολλάκις στην κάλπη.